Luwiler Tanrı ve Tanrıçaları

Luwiler, MÖ III. binyıldan MÖ I. binyıla kadar Anadolu topraklarının ağırlıklı olarak batı ve güney bölgelerinde varlığını sürdüren, devamında izleri Hellenistik ve Roma Dönemlerine kadar kaybolmadan devam eden bir kültür uygarlığıdır. Bu çalışmada, Luwi uygarlığı tanrı ve tanrıçaları incelenmektedir. Baş tanrısı Tarhunt başta olmak üzere Arma, Santa, Tiwad, Maliya gibi önemli tanrılar ele alınacaktır. Günlük yaşamın her alanında önemli rol oynayan Luwi tanrıları tarım, av, savaş, sağlık, doğa gibi alanlarda yardım ve koruma sağlayan varlıklar olarak kabul edilmektedir. Luwi Uygarlığında kültürel ve sosyal yaşamın bir parçası olan din, hemen hemen her durumda tanrılara başvurulan sosyal bir dini yapının varlığının söz konusu olduğu ve dolayısı ile her noktada bir tanrıya rastlanılması, konunun geniş bir çerçevede ele alınmasını sağlamaktadır. Luwi dininin önemli bir parçasını oluşturan ritüeller, tanrıları hoşnut etmek veya onlardan yardım ve koruma talep etmek için yapılmaktadır. Ritüellerin temelinde yer alan kurban sunma, dua etme ve şarkılar ile dans etme tanrılar eşliğinde uygulanmaktadır. Günlük yaşamda önemli bir yere sahip olan tanrılar, evlerde onlara adanmış küçük tapınaklarda ya da açık hava tapınaklarında bulunarak tıpkı insanlar gibi yer, içer ve hatta aile kurarak bir toplum örneği oluşturabilmektedir. Luwi insanlarının doğa ile paralel bir yaşam sürdüğünü çeşitli koruyucu tanrılardan ve kuş falcılığını kapsayan bazı ritüel metinlerinden öğrenmekteyiz. Dolayısı ile doğal yaşam, çeşitli koruyucu tanrıları var ederken, kuş gibi hayvanların yön bulmada yardımcı olmaları, kuş falcılığını ön plana çıkarmış ve hatta kuşları kutsal bir atıf noktasına taşımıştır. Doğa ile paralel özellikler yansıtan ve aynı coğrafya içinde yer alan farklı uygarlıkların tanrıları kökenlerinde, Luwi tanrı arketiplerinden bir başkası değildir. Böylece aslında geniş bir yayılım içerisinde yer alan birçok Anadolu tanrısı içinde bir parça Luwi tanrısı izine rastlamak mümkündür. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Luwi, Luwi Tanrı ve Tanrıçaları, Luwi Ritüelleri, Luwi Tapınakları.