Madde kullanım öyküsü olan mahkumların EGO durumları ve çocukluk dönemi açısından incelenmesi

Kuramsal olarak Transaksiyonel Analiz Kuramına dayanan bu çalışmada madde kullanım öyküsü olan ve olmayan yetişkin erkek mahkumların ego durumları ve çocukluk dönemi kararları karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir.Transaksiyonel Analiz kuramı çocukluk döneminin, özellikle de anne ve babayla olan ilişkilerin, kişinin hayatının şekillenmesinde oldukça etkili olduğu ve yaşanmakta olan hayatın ana hatlarının daha çocukken çizildiği görüşünü savunmaktadır. Bu yönüyle çalışmamız, madde kullanımını önleyici rehberlik hizmeti olarak aile içi iletişimin öneminin vurgulanması yönünden önemli bilimsel katkılar sağlamayı hedeflemiştir. Ayrıca bu çalışmayla alana; cezaevi örnekleminde madde bağımlılığı ile ilgili çalışmaların sayısının az olması ve ego durumu ve çocukluk dönemi kararlarını inceleyen çalışma bulunmaması nedeniyle yeni bilgiler sağlanması hedeflenmiştir. Araştırma örneklemini madde kullanım öyküsü olan 100 mahkum ve madde kullanım öyküsü olmayan 100 mahkum olmak üzere 18 yaş ve üzeri toplam 200 yetişkin mahkum oluşturmaktadır. Araştırmada demografik bilgiler Sosyo-demografik anket, çocukluk dönemi kararları Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği (ÇODKÖ), ego durumları ise Ego-Durumları Ölçeği (EGDÖ) ile değerlendirilmiştir. Kuramsal olarak Eric Berne (1978) tarafından geliştirilmiş olan Transaksiyonel Analiz'e temellendirilmiş iki ölçek de Varan ve Öztan (2007) tarafından geliştirilerek, güvenirlik ve geçerliği gösterilmiştir. Çalışma grubu İzmir 2 No'lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda bulunan yetişkin erkek hükümlü ve tutuklulardan oluşturulmuş ve cinsiyet değişkeni sabit tutulmuştur. Madde kullanım öyküsü olan mahkumların yaş ortalaması 31, madde kullanımı olmayan mahkumların yaş ortalaması 37 olup yaş aralığı 18-73 arasında değişmektedir. Elde edilen veriler bekarların evlilere oranla daha çok madde kullandığını göstermiştir. Eğitim düzeyinin madde kullanımında çok da etkili bir faktör olmadığı saptanmıştır. Aylık geliri düşük olan kişilerin madde kullanmaya daha fazla eğilimli oldukları bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular madde kullanım öyküsü olan mahkumların madde kullanımı olmayan mahkumlardan çocukluk dönemi kararları ve ego durumları açısından farklılaştıklarını göstermiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 10'unda madde kullanımı olan katılımcılar madde kullanımı olmayanlardan anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etmişlerdir. Madde kullanım öyküsü olan mahkumların özellikle "var olmamalıyım", "büyümemeliyim-doğal", "bir yere varmamalıyım", "yakın olmamalıyım", "sağlıklı olmamalıyım" ve "hiçir şey yapmamalıyım" alt ölçeklerinde madde kullanım öyküsü olmayan mahkumlardan dikkat çekici şekilde farklılaşmışlardır. Araştırmada ego durumları ile ilgili bulgular madde kullanımı olan mahkumların "Eleştirel ebeveyn", "İsyankar çocuk", "Doğal çocuk" ego durumlarını daha fazla kullandıkları, "Yetişkin", "Bakımveren ebeveyn" ve "Uyumlu Çocuk" ego durumlarını madde kullanımı olmayan mahkumlardan daha az kullandıkları saptanmıştır. Araştırmada, madde kullanım öyküsü olan mahkumlar çocukluk döneminde kendilerini daha "isyankar", daha "öfkeli" ve daha "üzgün" olarak değerlendirirken, madde kullanım öyküsü olmayan mahkumlar ise, kendilerini daha "neşeli", daha "uslu", daha "mutlu" olarak değerlendirmişlerdir. Elde edilen bulgular madde kullanımı olan kişilerin çocukluk döneminde daha olumsuz anne-baba tutumlarına maruz kaldıklarını ve daha olumsuz duygular yaşadıklarını göstermektedir. Anahtar Kelimeler :Madde kullanımı; mahkum ; ego durumları; çocukluk dönemi kararları