Major depresif bozukluk tanılı hastalarda tıkınırcasına yeme davranışı ve psikolojik acı ilişkisi

Amaç: Major Depresif Bozukluk (MDB) toplumsal veya mesleki işlevsellikte ciddi bozulma ile giden çökkünlük, ilgi istek kaybı, suçluluk, özkıyım düşünceleri, iştah, uyku, enerji değişiklikleri görülebilen bir psikiyatrik bozukluktur. Birçok çalışma depresif belirtilerin tıkınırcasına yeme davranışına sebep olduğu, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (TYB) gelişiminde risk faktörü olduğu ve MDB'li bireylerin olumsuz duygulanımdan kısa süreli kurtulmak için bir başa çıkma mekanizması olarak tıkınırcasına yemeyi kullanmayı öğrendiklerini belirtmektedir.2 Hayal kırıklığı, keder, yenilgi, aşağılanma, suçluluk, utanç, umutsuzluk ve öfke gibi olumsuz duyguların çok arttığında dayanılmaz psikolojik acıya dönüştüğü belirtilmiştir. Psikolojik Acı (PA) en çok psikiyatrik bozukluklardan MDB ile ilişkilendirilmekte ve PA'nın MDB'nin önemli bir boyutu olduğundan bahsedilmektedir. Birbirleriyle sıkı ilişkiler içerisinde olan MDB, tıkınırcasına yeme davranışı ve PA ile ilgili literatürde yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada MDB tanılı hastalarda tıkınırcasına yeme davranışı ve psikolojik acı ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemi; Tıkınırcasına Yeme Bozukluğunun eşlik ettiği ve Tıkınırcasına Yeme Bozukluğunun eşlik etmediği Depresif bozukluk tanılı bireyler ve sağlıklı kontrollerden oluşmaktadır. Her üç gruba sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Psikolojik Acı Ölçeği (PAÖ), Psikolojik Acıya Tolerans Ölçeği (PATÖ), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Yeme bozukluğu değerlendirme ölçeği-kısa form (YBDÖ-Kısa Form) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda TYB'nin eşlik ettiği MDB'li bireylerin diğer gruplara göre PAÖ toplam puan ortalaması, YBDÖ-Kısa Form Tıkınırcasına yeme alt boyutu toplam puan ortalaması, HDDÖ toplam puan ortalaması, BDÖ dikkat dürtüsellik ve plan yapamama toplam puan ortalaması anlamlı olarak yüksek bulunurken; PATÖ toplam puan ortalamaları anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p=0,000). YBDÖ-Kısa Form Tıkınırcasına yeme alt boyutu ile HDDÖ ve PAÖ (sırasıyla p=0,02; p=0,04) arasında aynı yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Çalışmamızda psikolojik acı ile psikolojik acıya tolerans ilişkisinde tıkınırcasına yeme davranışının kısmi aracılık rolü saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda TYB'nin eşlik ettiği MDB tanılı bireylerde tıkınırcasına yeme davranışı ile psikolojik acı arasında aynı yönlü ilişki olduğu ve tıkınırcasına yeme davranışının psikolojik acı ile psikolojik acıya tolerans ilişkisinde aracı rolünü tespit ettik. Anahtar Kelime: Depresyon, Tıkınırcasına yeme bozukluğu, tıkınırcasına yeme davranışı, Psikolojik acı, olumsuz duygulanım