Malatya Kredi ve Yurtlar Kurumu Bölge Müdürlüğüne bağlı illerdeki yurtlarda kızartmalık yağ denetimi, çalışan ve öğrencilerin atık yağlarla ilgili bilgi düzeyleri

ÖZET Bu araştırma Malatya Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu(YURTKUR) Bölge Müdürlüğüne bağlı illerdeki yurtlarda kızartmalık yağ denetimi, çalışan ve öğrencilerin atık yağlarla ilgili bilgi düzeyleri belirlenmesi amacıyla planlanmıştır. Tanımlayıcı tipte kesitsel bir araştırmadır. Bu araştırma Malatya, Adıyaman, Elazığ ve Tunceli illerinde bulunan 10 yurtta gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, bu yurtlarda barınan 1588 öğrenci ve yurtlarda lokanta-kantininde çalışan 130 kişiyi içermektedir. Araştırmada kullanılacak verileri elde etmek için öğrencilere ve çalışanlara anket formları uygulanmış ve verilerin istatiksel analizi 'SPSS 22.0 for Windows' paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca yurt yemekhanelerinde, dört ay boyunca Kızartma Yağı Test Cihazı kullanılarak sabah ve akşam olmak üzere günde 2 kez kızartma yağının TPM miktarı ve sıcaklığı ölçülmüştür. Dört ay boyunca yurtlarda ne kadar yağ tüketildiği, ne kadar atık yağ toplandığı kayıt altına alınmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %44'ü (n=698) erkek; %56'sı (n=890) kızdır. Öğrencilerin %41.8'i Malatya'daki, %22.2'si Adıyaman'daki, %24.5'i Elazığ'daki ve %11.5'i Tunceli'deki yurtlarda kalmaktadır. Öğrencilerin %50.3'ü lokanta hizmetlerinden, %57.7'si kantin hizmetlerinden memnun olduklarını ifade etmiştir. Öğrencilerin %92.8'i atık kızartma yağlarının çevreye zararı olduğu, %73.5'i atık kızartma yağlarının geri dönüşümünün yapılabileceği, %73.6'sıda atık yağların biyodizel (mazot) üretiminde kullanılabileceği düşüncesindedir. İşletme yerlerine göre kızartma yağlarının dört ay boyunca kayıt altına alınan TPM miktarı ve Sıcaklıklarının minimum, ortanca ve maksimum değerlerine bakılmıştır. Yurtlarda kızartma yağlarının sabah ölçülen TPM ve sıcaklık ortancalarına bakıldığında, sırasıyla; Malatya'da 12.5, Adıyaman'da 12.0, Elazığ'da 12.5, Tunceli'de 12.5; Malatya'da 129 oC, Adıyaman'da 115 oC, Elazığ'da 138 oC, Tunceli'de 108.75 oC olduğu saptanmıştır. Genel Olarak kullanılmış kızartma yağlarının kalitesinin iyi olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; yurt öğrencilerinin ve lokanta-kantin çalışanlarının atık yağların hakkında bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Bir problem olarak atık yağın bazı yurtlarda şehir şebekesine ve çöpe döküldüğü tespit edilmiştir. Dolayısıyla hem halk sağlığının korunması hem de atık yağın etkili kullanımı için daha fazla eğitime ihtiyaç olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar sözcükler: Tehlikeli Atık , Kızartma yağı, Polar Madde, Biyodizel, Bilgi Düzeyi