Menopozal insan over yüzey epitelindeki embriyonik kök hücrelerin oosit benzeri ve blastosist benzeri hücrelere farklılaşmasında PTEN-PI3K-AKT-FOXO3 sinyal yolağının rolü

Amaç: Bu çalışmada Postmenopozal kadınlarından alınan overlerin over yüzey epitelinden embriyonik benzeri kök hücrelerin elde edilmesi ve oosit benzeri hücrelere farklılaştırılması planlandı ve üç haftada farklılaşması beklenen hücrelerin birinci hafta, ikinci hafta ve üçüncü hafta sonlarında alınan örneklerden kök hücre belirteçleri ve bu dönemde PTEN-PI3K-AKT-FOXO3A sinyal yolağında oluşan değişikliklerin incelenmesi amaçlandı. Materyal ve Metod: Çalışmaya Celal Bayar Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü ile Merkez Efendi Devlet Hastanesi Doğumevi Kliniğine çeşitli jinekolojik hastalıklar nedeni başvuran ve ile opere olan, etik onam formunu imzalayan, postmenopozal kadın hastalardan toplanan over doku örnekleri ve over doku örneklerinden elde edilen OYE hücre kültürleri birinci hafta, ikinci hafta ve üçüncü hafta örnekler alınarak rutin histokimyasal ve anti- OCT-4, anti-SSEA-4, anti-C-KİT, anti-VASA, anti- anti-ZP-4, anti-CK-18, anti-PTEN, anti-PI3K, anti-pAKT1/2/3, anti-FOXO3 primer antikorları kullanılarak avidin-biyotin-peroksidaz yöntemi ile indirekt immünohistokimyasal boyamalar uygulandı. Bulgular: Over doku örneklerinin, Hematoksilen- Eozin ile boyanmış preparatlarında, postmenapozal kadınlardan alınmış olması nedeni ile primordial veya gelişmekte olan folliküller yapılar gözlenmedi . Tek katlı kübik epitel olarak over yüzey epiteli gözlendi. İmmunohistokimyasal incelemelerde Doku örneklerindeki OYE hücreleri arasında bulunan OCT-4, SSEA-4, C-KİT, eksprese eden kök hücrelerin olduğu gözlendi ve kortikal bölgede OCT-4 ve SSEA-4'te boyanma gözlenmezken, C-KİT, PTEN, PI3K, AKT, FOXO3A'da gözlendi. CK-18'de epitelde boyanma gözlendi. ZP-4, kök hücrelerin ve epitel hücrelerinin eksprese ettiği gözlendi. VASA'da tüm dokularda yaygın olarak eksprese edildiği gözlendi ve bu artefakt olarak değerlendirildi. Hücre kültürü örneklerinde OCT-4, SSEA-4 ikinci gün ve birinci hafta örneklerinde boyanırken, VASA ve C-KİT ikinci haftada, ZP-4 üçüncü haftada ve CK-18'in tüm haftalarda boyandığı gözlendi. Sonuç: Alınan yüzey epitel hücreleri üçüncü haftada "oosit benzeri" ve "blastosist benzeri" hücrelere dönüştükleri tespit edildi. Postmenopozlu kadınların overlerinde folliküller yapılar bulunmamasına rağmen yüzey epitel hücreleri arasında kök hücrelerin varlığı ilginç bulundu. Bu hücrelerden oosit benzeri hücrelerin gelişebileceği gösterildi. OYE hücreleri arasında bulunan kök hücrelerin, oosit ve/veya blastosist benzeri hücreye dönüşmesindeki sırasında PTEN-PI3K-AKT-FOXO3A yolağının aktif fonksiyon gösterdiği tespit edildi. OYE içerisinde bulunan kök hücrelerin varlığı ve oositlere dönüşebilme yeteneği, bu hücrelerin over yetmezliği vakalarında kullanılmasına olanak sağlayabileceği ve ayrıca OYE'den elde edilen kök hücrelerin veya embriyoların değişiklik dokulara farklılaştırılmasının, rejeneratif tıpta da yeni ufuklar açabileceği düşünüldü