Mezenkimal kök hücre ve eksozomun kıkırdak viabilitesine etkisi

Amaç: Kıkırdak greftlerin yerleştirildikleri yerlerdeki doku özelliklerini ve viabilitelerini uzun dönemde de korumalarına yardımcı olacağı düşünülen nanoyağ, mezenkimal kök hücre ve eksozomun etkisinin deneysel bir modelde histokimyasal ve immunohistokimyasal olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 24 adet Wistar albino cinsi sıçan dahil edildi. Sıçan aurikulasından alınarak interskapular alana ekilen kıkırdak greftler üzerine AKMKH, AKMKH kaynaklı eksozom ve nanoyağ uygulandı. 8 sıçandan oluşan gruplar sırasıyla 4,12 ve 24 hafta takip edilmiştir. Belirlenen süreler sonunda sıçanlar genel anestezi altında servikal dislokasyon yöntemi ile sakrifiye edildi; yerleştirilen kıkırdak greftler toplanarak histokimyasal ve immünohistokimyasal incelemeye alındı. Bulgular: Nanoyağ ve AKMKH uygulanan grubun kollajen II H-skor'larında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilemezken (p>0,05), eksozom grubunda grup 2d'de istatistiksel olarak anlamlı fark gözlendi (p=0,035). Grup 2d ve 3d'nin kollajen II H-skorlarının grup 1d'ye göre anlamlı fark oluşturduğu görüldü (p=0,048, p=0,018). AKMKH grubunun kollajen II H-skorlarında iyileşme gözlense de istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilemedi (p>0,05). Histokimyasal analizde tüm gruplarda 24 haftada viabiliteye katkısının olumlu yönde olduğu ancak bu etkinin AKMKH'de 4 haftadan önce başladığı; eksozom grubunda 4 haftadan sonra başladığı gözlendi. Daha geç başlasa da 24 hafta grubunda histokimyasal boyama ve kollajen II H-skorları ile eksozom uygulanan grup daha etkili bulundu. Sonuç: Tüm grupların kıkırdak toksisitesi oluşturmadığı, hepsinin viabiliteye ve kondrogenesise olumlu etkisi olduğu saptandı. Eksozom grubunun uygulamalar arasında en etkili yöntem olduğu ve etkisinin 4 haftadan sonra başladığı; AKMKH'nin 4 haftadan önce etki gösterse de uzun dönemde eksozom uygulaması kadar etkili olmadığı saptandı. Kıkırdak greft kullanılan cerrahi işlemlerde ek olarak eksozomlar kullanılarak cerrahi başarısına katkı sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Kıkırdak greft, eksozom, adipoz kökenli mezenkimal kök hücre, nanoyağ