Mimari tasarım sürecinde üretken sistemlerin yeri ve L tipi mutfak tasarımında üretken sistem kullanımı

Bilgisayar teknolojilerindeki gelişim, otomatik/yapay zeka olgusunun birçok alana entegre olmasına yol açmıştır. Giderek yaygınlaşan bir kullanıma sahip olan bu teknoloji, mimarlık sektöründe de kendine yer bulmuştur. Otomatik/yapay zekanın tasarım süreçlerine dahil olmasıyla birlikte farklı biçimlendirme yaklaşımları oluşturulmuştur. Üretken tasarım sistemleri olarak karşımıza çıkan bu yaklaşımlar, bulut ve yapay zeka tabanlı bir sistem kullanarak aynı ürüne veya aynı mekana dair pek çok tasarım seçeneği sunmaktadır. Parametre ve kısıtlamalardan oluşan kural setlerine bağlı olarak çalışan üretken tasarım sistemleri, tasarımın istenilen sınırlar içerisinde oluşturulmasını sağlayabilirken; parametre ve kısıtlama sayısının az tutulmasıyla da tasarım evreninin genişletilebilmektedir. Bu sayede tasarım seçeneklerinde çeşitlilik sağlanarak beğeni ve memnuniyet seviyesi artırılabilmektedir. Günümüzde Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) ve Yapı Bilgi Modellemesi (BIM) tabanlı bir çok programa dahil olan ve daha fazla kullanıcının erişebilir hale geldiği üretken tasarım sistemleri, iç mekan tasarım süreçlerinde de kullanılmaya başlamıştır. Bu sayede mimar, iç mimar ve tasarımcılar zaman ve hız kazanırken uygulama ve üretim süreçlerinde karşılaşılabilecek sorunlar nedeniyle yaşanabilecek zaman, maliyet ve hammadde israfının en aza inmesi sağlanmaktadır. Bu tez çalışmasında da bir konuttaki en önemli alanlardan biri olarak kabul edilen ve gün içerisinde yoğun bir kullanıma sahip olan mutfak mekanı ele alınmıştır. Bu bağlamda üretken tasarım sistemi kullanarak L tipi mutfak alternatiflerinin üretilmesi ve üretilen alernatiflerin mevcut mutfak tasarım kurallarına uygunluk, işlevsellik ve ergonomi kriterleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Alan çalışması için üretken sistem yazılımı kullanan ve yerli bir program olan ADeko tercih edilmiştir. İki farklı kural seti uygulanarak toplamda 24 adet L tipi mutfak alternatifi üretilmiş ve her bir alternatifin değerlendirme kriterlerini sağlamadaki başarı oranı tespit edilmiştir. Tez çalışması sonucunda kısıtlayıcı parametrelerin uygulandığı birincil tasarım üretimindeki ortalama başarı oranının % 63,88; kısıtlayıcı parametrelerin kaldırıldığı ikincil tasarım üretimindeki ortalama başarı oranının ise % 62,21 olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte 24 alternatif içindeki en düşük başarı oranının % 46,66; en yüksek başarı oranının ise % 80 olduğu tespit edilmiştir. Buna bağlı olarak kullanılan otomatik/yapay zekanın beklentiye göre memnuniyet derecesi ve hızı açısından beğeni sağladığı ancak yine de insan öngörüsüne ve müdahalesine ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Mimari tasarım, Mutfak tasarımı, Üretken sistem, Üretken tasarım, Yapay zeka