Mizahla zenginleştirilmiş fen bilimleri öğretiminin öğrencilerin başarı motivasyon ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisi

Bu araştırmanın genel amacı fen bilimleri eğitiminde mizah ve karikatür kullanımının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, motivasyonlarına ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisinin belirlenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan deneysel desenlerden, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Malatya il merkezindeki orta sosyo-ekonomik düzeyde çevreye sahip bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 64 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Akademik Başarı Testi", "Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" ve "Fen Öğrenimine Yönelik Motivasyon Ölçeği" öntest, sontest ve kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Araştırmada mizah destekli eğitimin 5E öğretim modeliyle uygulandığı I. deney grubu, sadece 5E öğretim modelinin uygulandığı II. deney grubu ve mevcut öğretim programına göre uygulamaların yapıldığı kontrol grubu oluşturulmuştur. Uygulama öncesinde araştırmanın yapılacağı ilkokuldaki dördüncü sınıf şubelerine "Akademik Başarı Testi", "Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" ve "Fen Öğrenimine Yönelik Motivasyon Ölçeği" uygulanarak istatistiksel analiz sonucunda gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüş, yansız atama yöntemiyle gruplar belirlenmiştir. Belirlenen üç grupta da dersler altı hafta boyunca araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Ayrıca uygulama bittikten beş hafta sonra kalıcılık testi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde kovaryans analizi (ANCOVA) kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerin sonucunda, mizah destekli öğretimin öğrencilerin akademik başarılarında anlamlı farka yol açtığı, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ve fen bilimleri dersine yönelik motivasyonlarında ise anlamlı farkın olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan istatistiksel analizler, mizah destekli öğretimin öğrencilerin akademik başarılarında kalıcılığa etkisinin olmadığını göstermiştir. Anahtar kelimeler: Mizah ve karikatür, akademik başarı, eleştirel düşünme, motivasyon, fen bilimleri