Modernleşme, hafıza, kimlik kavramları ekseninde Tanpınar ve Pamuk romanlarında mimarî

Modernleşme sürecinin en belirgin yansımasının şehir ve mimarîde görüldüğü ve mimarînin üretilirken ürettiği tezinden hareketle edebî metinlerde bir anlatı katmanı olarak mimarînin değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan bu çalışma mimarî ve güzel sanatlara özel ilgi duyan iki yazar Ahmet Hamdi Tanpınar ve Orhan Pamuk'un romanlarında mimarîyi modernleşme, hafıza ve kimlik kavramları ekseninde ele almaktadır. İlk bölümde mekân kavramının muğlaklığı ve mimarî mekân algısının incelendiği çalışmada mekânın fenomenolojik olarak ele alınmasıyla özneye daha fazla değer atfedilmesi böylece mimarînin insan ile ilişkisinin çalışılmaya mümkün hâle gelmesi romanlar çerçevesinde kavramsallaştırılmıştır. İkinci bölümde modernleşme süreci içinde Türkiye'de mimarîde meydana gelen değişiklikler ve bunların Tanpınar ile Pamuk'un hayatlarında ve romanlarında nasıl akisleri olduğu özellikle mahremiyet, bireyselleşme ekseninde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde hafızanın görme eylemi ile bağı üzerinden mimarînin hatırlama ve unutma pratiklerindeki etkisine vurgu yapılmış, yazarların hafızasından kurguya, kurgudan okuyucuya aktarılan mimarî düzlemdeki hafızanın toplumsal hafızanın kurulmasındaki rolü tartışılmıştır. Son bölümde ise modernleşmeyle birlikte mimarî üzerinde kurgulanan unutma ve hatırlama pratikleriyle kimlik inşasının Tanpınar ve Pamuk tarafından nasıl ele alındığı, "biz" ve "öteki" kavramlarının mimarî ile nasıl somutlaştırıldığına dikkat çekilmiştir. Anahtar Kelimeler: hafıza mekânı, edebiyat ve mimarlık, kimlik, hafıza, modernleşme, toplumsal hafıza, Tanpınar, Pamuk