Mücadele sporcularında hızlı kilo kaybının fizyolojik ve psikolojik etkilerinin incelenmesi

Mücadele sporlarında (güreş, taekwondo, judo) sıklet uyumu amacıyla uygulanan hızlı kilo kaybı (HKK), sporcuların hem fiziksel hem de zihinsel performansını olumsuz etkileyebilmektedir. Sıvı kaybına bağlı olarak yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve stres düzeyinde artış gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, güreş, taekwondo ve judo sporcularında HKK'nin etkilerini ortaya koymak; saha testleriyle değerlendirilen fiziksel parametreler (vücut kompozisyonu, hidrasyon, kuvvet ve dikey sıçrama) ile giyilebilir teknolojiler kullanılarak ölçülen zihinsel performans göstergelerindeki (dikkat, konsantrasyon, BMP, COH) değişimleri karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, Çorum ilinde antrenmanlara düzenli olarak katılan, 13–18 yaş aralığında ve en az üç yıllık spor geçmişine sahip toplam 75 müsabık sporcu ile yürütülmüştür. Ölçümler, Türkiye Şampiyonası hazırlıkları kapsamında dört farklı zamanda (12 hafta, 15 gün, 3 gün ve tartı önce ki gün) gerçekleştirilmiş; sporcuların fiziksel ve zihinsel performans verileri toplanmıştır. Bulgular, sporcuların yarışma öncesinde %5'e varan hızlı kilo kaybı yaşadığını göstermiştir. İdrar Özgül Ağırlığı (USG) değerleri, özellikle tartı öncesi ölçümde ciddi düzeyde dehidrasyonu ortaya koymuştur. Uygulanan tekrarlı ölçümler için varyans analizi (Repeated Measures ANOVA) ve Bonferroni düzeltmeli post-hoc testleri, fiziksel performans parametrelerinde (el kavrama, sırt-bacak kuvveti, dikey sıçrama) zaman içinde meydana gelen düşüşlerin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu ortaya koymuştur (p<0.05). Ayrıca dikkat ve konsantrasyon düzeylerinde gözlenen azalma ile anlık kalp atım sayısı (BPM) ve koherans (COH) parametrelerindeki değişimlerin de bilişsel işlevleri yansıtan anlamlı farklılıklar oluşturduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, HKK'nin genç sporcular üzerinde çok boyutlu olumsuz etkiler yarattığı görülmüştür. Bu nedenle, bireysel farklılıkları gözeten, bilimsel ve sürdürülebilir kilo yönetimi stratejilerinin benimsenmesi önerilmektedir.