Mühendislik fakültelerinin tercih edilebilirliklerinin ve etkinliklerinin AHP, VZA ve VZA-AHP bütünleşik yöntemleri ile değerlendirilmesi

Üniversite eğitimi, kişinin kendini geliştirmesinde en etkili olan süreçlerdendir. Bu sebeple yükseköğretim kurumlarının eğitim etkinliğinin araştırılması ve buna yönelik çalışmaların arttırılması gerekmektedir. Bir eğitim kurumunun etkinliğini etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Birden fazla ölçütün dikkate alındığı, çok girdi ve çok çıktının olduğu bu ve benzeri süreçlerde etkinlik analizi yapmak araştırmacının işini zorlaştırabilmektedir. Bu yüzden literatürde araştırmacılara destek olabilecek yöntemler mevcuttur. Türkiye'de 1992 yılından beri var olan 12 üniversitenin mühendislik fakültesi bazında etkinliğini değerlendirmek amacı ile gerçekleştirilen bu çalışmada, en çok tercih edilen Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve etkinlik değerlendirme yöntemlerinden Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Çalışmada, üniversitelerin web sitelerinden ve University Ranking by Academic (URAP) resmi sitesinden elde edilmiş 2019-2020 eğitim yılı verileri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında olan üniversitelerin mühendislik fakülteleri, üç ana ve 11 alt kriter göz önünde bulundurularak, AHP ile üniversitelerin tercih edilebilirlik sıralaması elde edilmiştir. Ayrıca, AHP'de yer alan aynı kriterler kullanılarak VZA ile üniversitelerin etkinlik değerleri hesaplanmıştır. Etkinlik düzeyinin ölçülmesinde bu kriterlerin sekizi girdi, üçü çıktı değişkeni olarak belirlenmiştir. Etkin olmayan birimler ve bu birimlerin etkin olmak için referans alabileceği üniversite grupları belirlenmiştir. Etkinlik analizinde kullanılan bir diğer yöntem olan Veri Zarflama Analitik Hiyerarşi Prosesi (VZAHP) ile analiz tekrarlanmış ve bu iki yöntemin sonuçları karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; etkin çıkmayan üniversitenin, etkin olabilmesi için hedef değerleri belirlenmiş ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Çok Ölçütlü Karar Verme, AHP, Türkiye'de Mühendislik Eğitimi, VZA, VZAHP, Etkinlik Analizi