Multiple travmalı hastalarda travma skorlama sistemlerinin kullanımının prognoza etkisi

Bu çalışma, multiple travmalı hastalarda travma skorlama sistemlerinin kullanımının prognoza etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmış izlemsel bir araştırmadır. Araştırmada, 08.03.2013-11.05.2014 tarihleri arasında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine multiple travma nedeniyle başvuran, takip ve tedavi altına alınan, araştırma kriterlerine uyan, 18 yaş ve üzeri, araştırmaya katılmayı kabul eden kadın ve erkek toplam 70 hasta incelenmiştir. Araştırma verileri literatürden yararlanılarak araştırmacı tarafından oluşturulan hasta tanıtım formu ve hasta izlem formu ile toplanmıştır. Analizlerde ise karşılaştırma yapmak için birinci gündeki ve dördüncü gündeki veriler seçilmiştir. Sayısal veriler ortalama±standart sapma şeklinde ifade edilmiştir. Sayısal veriler arasındaki farklılıklar Student'in t testi ile karşılaştırılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki ise korelasyon analizi ile saptanmıştır. Travma skorlama sistemlerinin ölen hastaları öngörme düzeyleri ROC eğrileri ile analiz edilmiştir. Eğri altındaki alanların istatistiksel olarak anlamlı düzeylere ulaştığı durumlarda prediktif değerler için duyarlılık ve özgüllük değerleri hesaplanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi tüm testler için p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda hastaların % 78.6'sının erkek, % 21.4'ünün kadın olduğu tespit edilmiştir. Yaş ortalaması ±Standart hatası 40.97 ± 1.94'dür. Travma nedenleri %32.9'u araç içi trafik kazası, % 31.4'ü motor kazası, %12.9'u araç dışı trafik kazası, %10.0'ı iş kazası, %5.7'si yüksekten düşme ve kesici-delici alet yaralanmaları ve %1.4'ü ateşli silah yaralanmalarıdır. Travma mekanizması %91.4'ü künt travma, %8.6'sı penetran travmadır. Hastalarımızın % 91.4'ü hayatta kalırken, % 8.6'sının öldüğü tespit edilmiştir. Birinci ve dördüncü gün prognoz göstergelerinden entübasyon, eritrosit, taze donmuş plazma transfüzyonu ve ölüm ile tüm skorlama sistemleri arasında anlamlı bir korelasyon olduğu saptanmıştır. Dördüncü gün yoğun bakım ünitesinde kalış süresi, entübasyon, hemogram sonucu, eritrosit, taze donmuş plazma transfüzyonu ve ölüm ile tüm skorlama sistemleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Yaşam bulgularından sistolik ve diastolik kan basıncı, solunum ve oksijen satürasyonu ile tüm skorlama sistemleri arasında anlamlı bir korelasyon olduğu saptanırken, vücut ısısı ile tüm skorlama sistemleri arasında anlamlı bir korelasyon olmadığı saptanmıştır. Ölen ve sağ kalan hastaların birinci ve dördüncü gün tüm skorlama sistemlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Sağ kalım ve ölüm oranını öngörmede tüm skorlama sistemlerinin belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Travma skorlama sistemlerinin ölen hastaları tanımlamada özgüllük ve duyarlılığının ROC Eğrisi ile değerlendirilmesinde AIS, ISS ve TRISS'in diğer skorlamalara göre daha seçici ve duyarlı olduğu saptanmıştır. Çalışma sonuçlarımız "GKS, RTS, AIS, ISS, TS ve TRISS travma skorlama sistemlerinin multiple travmalı hastalarda prognozu öngörmede etkisi vardır" hipotezini desteklemektedir. Multiple travmalı hastalarda kullanılan travma skorlama sistemlerinin hastanın fizyolojik durumunun ve mortalitesinin belirlenmesinde önemli bir yere sahip olduğu, hasta takibinde ve hemşirelik yönetiminde travma skorlama sistemlerinin etkin bir şekilde kullanılabileceği söylenebilir. Bu ve buna benzer çalışmalarla travmalar hakkında elde edilecek veriler ışığında gerekli koruyucu önlemlerin alınmasına, risk altındaki grupların bilinçlendirilmesine, ülkemiz koruyucu sağlık politikalarının geliştirilmesine, dolayısıyla travmaya bağlı morbitide ve mortalitenin azaltılmasına katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Multiple travma, prognoz, travma skorlama sistemleri