Muş ovasından yetiştiriciliği yapılan yonca (Medicago sativa L.) genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, Muş ovası sınırları dâhilinde yetiştiriciliği yapılan Bilensoy-80 yonca çeşidinin ve yerel yonca genotiplerinin verim ve özelliklerinin tespit edilmesi amacıyla 2022 yılında yapılmıştır. Çalışmanın yürütüldüğü 13 ayrı köyde (Bağlar, Bozbulut, Çöğürlü, Karakuyu, kepenek, Kıyıbaşı, Kızılağaç, Muratgören, Özdilek, Serinova, Suboyu, Sungu ve Taşoluk) toplam 52 adet yonca (22 adet Bilensoy-80 yonca çeşidi parseli ve 30 adet yerel yonca genotipleri parseli) parseli ürünün %10 çiçeklenme dönemine ve ürünün birinci biçimine denk gelen dönemde ziyaret edilmiştir. Çalışmada 10 adet bitki bir tekerrür olacak şekilde her parselden rastgele seçilen 15 bitkinin boyu en alt noktasından en üst noktasına kadar olan kısmı cm cinsinden ölçülmüş ve bitkilerin ortalama ölçümleri alınarak bitki boyları tespit edilmiştir. Her tesadüf bloku deneme deseninden dört tekerrürlü olarak alınan toplam 208 adet örnek laboratuvar ortamına alınmıştır. Son olarak dört ayrı tekerrürden rastgele alınan bir kilogram yonca kurutulmaya bırakılarak kuru ot verimleri hesaplanmıştır. Kurutulan yonca örnekleri öğütüldükten sonra kalite parametreleri NIRS cihazı ile analiz edilmiş ve Bilensoy-80 yonca çeşidinde, bitki boyu 67.80-134.00 cm, yeşil ot verimi dekara 1901.25-6782.50 kg, kuru ot verimi dekara 360.75-1380.76 kg, kuru ot oranı %17.67-29.60, ham protein oranı %16.21-21.75 ham protein verimi dekara 73.32-224.95 kg, ADF oranı %37.17-41.76, NDF oranı %48.03-53.79, SKM oranı %56.37-59.95, SKM verimi %190.20-753.94, KMT oranı %2.23-2.50 ve NYD ise 100.23-116.39 arasında, yerel genotiplerin üretimlerinde ise bitki boyu 58.87-125.27 cm, yeşil ot verimi dekara 1770.00-4723.00 kg, kuru ot verimi dekara 415.25-875.28 kg, kuru ot oranı %18.14-26.57, ham protein oranı %16.02-21.12, ham protein verimi dekara 67.41-175.95 kg, ADF oranı %38.12-42.10, NDF oranı %48.65-52.87, SKM oranı %56.10-59.21, SKM verimi %225.10-512.51, KMT oranı %2.27-2.47, ve NYD ise 99.42-113.17 arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. Bilensoy-80 yonca çeşidi ile yerel yonca genotiplerin üretim parametreleri karşılaştırıldığında, analiz edilen koşullar arasındaki farklar Duncan testi kullanılarak karşılaştırılmış ve tüm koşullar arasında gözlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0,01).