Muş yöresi kirkitli dokumaları ve yeni tasarım yaklaşımları

Arkeolojik çalışmalar neticesinde dokuma tarihi sürekli olarak daha eski bir zamana tarihlendirilmektedir. Yakın zamana kadar Çatalhöyük'te (Konya) bulunan MÖ 8. yüzyıla ait dokuma parçaları en eski dokuma örnekleri olarak bilinirken, yapılan son keşifler neticesinde Çayönü ve Körtik Tepe (Diyarbakır) kazılarından çıkartılan dokuma örneklerinin MÖ 10. yüzyıla ait olduğu kabul edilmektedir. Söz konusu örnekler şimdiye kadar ulaşılabilmiş en eski dokuma parçalarıdır. Bu bulgular, Anadolu ve Mezopotamya topraklarının dokuma tarihi ve dokuma sanatı açısından zengin ve köklü bir geçmişinin olduğunu göstermektedir. Yukarı Murat-Van bölümünde yer alan Muş ili, Doğu Anadolu ve yukarı Mezopotamya topraklarının merkezinde yer almaktadır. Doğu-Batı ticaret yolları ve Kuzey-Güney konargöçer topluluklarının geçmek durumunda kaldığı il toprakları, tarih boyunca önemini korumuştur. Muş yöresi dokuma sanatı hakkında şimdiye kadar yeterli bir araştırma yapılmamış olsa da yöre dokumacılığının köklü bir geçmişi olduğu tarihi belgelerden anlaşılmaktadır. Muş yöresi dokumaları genel olarak Doğu Anadolu dokumaları ile benzer bir karakter gösterse de dokumalarda görülen birbirinden farklı ve zengin kompozisyon şemaları ile diğer bölgelerden ayrılır. Bu çalışma üç bölüme ayrılmıştır. Literatür ve kaynak araştırmasının yapıldığı birinci bölümde Muş tarihi, tanıtımı, kirkitli dokumaların tarihsel gelişimi ve dokuma tarihine ait kaynakça değerlendirmesi yer almaktadır. İkinci bölümde yöre dokumalarında kullanılan hammadde ve araç-gereçlerin yanı sıra alan araştırması yöntemiyle incelenen Muş yöresi kirkitli dokumaları, dokuma tekniklerine göre ayrılarak ayrı ayrı ele alınmıştır. Her başlık altında dokuma teknikleri, dokumaların tasarım özellikleri ve katalog yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise Muş yöresi kirkitli dokumalarından esinlenen yeni tasarımlar yapılmıştır. Yapılan tasarımlarda yöre dokumalarında görülen doğal yün renkleri olan kahverengi ve tonları, siyah ve tonları, krem ve tonları ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Bununla beraber yöre dokumalarının karakteristik özelliği olan boyutsal formlar da tasarımlarda belirleyici olmuştur.