N-metil N-nitrözüre ile oluşturulan retinitis pigmentosa modeline edaravon ve ellajik asit'in antioksidan etkisi

Retinitis pigmentosa, çocukluk çağında başlayıp körlükle sonuçlanabilen, en sık görülen herediter retina distrofisidir. Bu çalışmada N-Metil-N-Nitrözüre (MNU) ile oluşturulan deneysel Retinitis pigmentosa modelinde antioksidan özelliği bilinen Edaravon ve Ellajik asit'in fotoreseptör hücre apoptozisinden koruyucu etkisini biyokimyasal ve histopatolojik yöntemlerle araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmada 49 adet Spraque Dawley türü rat randomize olarak yedi eşit gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu olarak belirlenen birinci gruba tıbbi ve cerrahi müdahale yapılmamıştır. Diğer gruptaki ratlara intraperitoneal MNU enjeksiyonu yapılarak fotoreseptör hücre apoptozisi indüklenmiştir. Sham grubu olarak belirlenen ikinci ve üçüncü grup intraperitoneal PBS, dördüncü ve beşinci grup intraperitoneal Edaravon, altıncı ve yedinci grup intraperitoneal Ellajik asit ile tedavi edilmiştir. Birinci, ikinci, dördüncü ve altıncı gruplar 3.gün; üçüncü, beşinci ve yedinci gruplar ise 7.gün dekapite edilmiştir. Gözler enüklee edilerek, retina dokuları alınmışıtr. Sağ gözlerden alınan retinal doku örneklerinde TUNEL boyama ile apoptotik indeks ölçümü, H&E boyama ile retinal kalınlık ölçümü yapılmış ve immünhistokimyasal boyama ile rodopsin immünreaktivitesine bakılmış; sol gözlerden alınan retinal doku örneklerinde ise ELISA yöntemiyle Bax ve Bcl 2 analizleri yapılmıştır. Sham gruplarında kontrol grubuna göre ortalama Bax değeri yüksek, Bcl 2 değerleri düşük, apoptotik indeks yüzdesi yüksek, rodopsin immünreaktivitesi düşük ve dış nükleer tabakada istatiksel olarak anlamlı bir incelme saptanmıştır (p<0.05). Sham 2 grubuna göre sham 1 grubunda ortalama Bax değerleri yüksek, Bcl 2 değerleri düşük, TUNEL boyamayla apoptotik indeks yüzdesi yüksek ve dış nükleer tabakalarda istatiksel olarak anlamlı bir incelme saptanmıştır (p<0.05). Bu şekilde MNU indüksiyonuyla RP modeli oluşturulmuştur. Edaravon ve Ellajik asit grupları 3.gün sonunda sham grubuyla kıyaslandığında, ortalama Bcl 2 değerleri yüksek, Bax değerleri düşük, apoptotik indeks yüzdesi istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur (p<0.05). Edaravon grubunda 3.gün ve7.gün sonunda rodopsin immünreaktivitesi, dış nükleer tabaka kalınlığı, dış nükleer tabaka/ total retinal kalınlık oranı sham gruplarına göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ellajik asit grubunda ise 3.gün ve7.gün sonunda rodopsin immünreaktivitesi, dış nükleer tabaka kalınlığı, dış nükleer tabaka/ total retinal kalınlık oranı sham gruplarına göre yüksek bulunmuş olup, istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Deneysel RP modelinde fotoreseptör hücre apoptozisini önleyici etkileri saptanan bu ajanların insanlarda olası etkilerinin ortaya konulabilmesi için ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: N-Metil-N-Nitrözüre, deneysel retinitis pigmentosa, edaravon, ellajik asit