Nakkaş Osman minyatürlerinde kompozisyon düzeni ve sanatsal üretimler

Nakkas Osman, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı saray nakkashanesinde çalısmıs önemli nakkaslardan biridir. Günümüzde farklı el yazmalarında bulunan birçok minyatür nakkas Osman'a mal edilmektedir. Fakat söz konusu minyatürlerin çogunun üretilme süreçlerine iliskin belgelere ulasılamamıstır. Bu nedenle Nakkas Osman'a mal edilen minyatürlerin tamamının sanatçı ile baglantıları hakkında kesin bir bilgi vermek mümkün degildir. Diger taraftan, Nakkas Osman'a ait oldugu (belgeler yardımı ile) bilinen birçok portre ve konulu (meclis) minyatür mevcuttur. Bu minyatürler: Kıyâfetü'l-insâniye fî semâ'ilü'losmaniye, 1579 (TSM. H. 1563), Sehnâme-i Selim Hân, 1581 (TSM. H. 3595), Sûrnâme-i Hümâyûn, 1587 (TSM. H1344), Zübdetü't-tevârîh, 1583 (TEM. T. 1973) ve Hünernâme I. Cilt, 1584 (TSM. H. 1523) adlı el yazmalarında bulunmaktadır. Tez çalısması, yukarıda adı geçen elyazmalarında bulunan Nakkas Osman minyatürleri arasından seçilen (bir grup) minyatür üzerinde yürütülmüstür. Kompozisyon düzeni arastırması ile minyatürlerde nesnel ortamın organizasyonuna iliskin grafik mantıgın çözümlenmesi amaçlanmıstır. Bu amaç dogrultusunda minyatürlerde kompozisyon elemanlarının katman, boyut, konum, hareket ve renk açısından hiyerarsik düzenleri degerlendirilmis; elemanların, mekân olusturma ve mekânda bulunma durumlarına baglı olarak dagılımı, sıralanma tarzı ve birbiri ile kaynasarak olusturdukları kompozisyon düzenleri çizimler esliginde incelenmistir. Birinci bölüm, Nakkas Osman'ın hayatı ve eserleri, yayınlarda minyatürün tanımı ve kelime anlamına iliskin bilgiler ve minyatür sanatında kompozisyon konuları ile ilgilidir. kinci bölümde Nakkas Osman minyatürlerinin kompozisyon düzenleri incelenerek genel bir degerlendirmesi yapılmıstır. Üçüncü bölüm ise, tezin uygulama asamasına ayrılmıstır. Uygulamalar kapsamında T.C. Cumhurbaskanlarının portreleri yapılmıstır.