Nazofarenks kanseri tedavisinde konvansiyonel, 3 boyutlu konformal ve yoğunluk ayarlı radyoterapi planlamalarında parotis ve submandibuler bezlerin dozlarının karşılaştırılması

Amaç: Bu çalışmada nazofarenks kanseri tanısıyla daha önce tedavileri yapılmış hastaların tedavi planlama Bilgisayarlı Tomografi (BT)'lerinden yararlanılarak sanal planlama ile konvansiyonel, üç boyutlu konformal radyoterapi (3BKRT) ve yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART) tekniklerinin hedef hacim ve normal doku dozları üzerine etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı.Hastalar ve Yöntem: Haziran 2004 ile Aralık 2007 arasında T1-4N0M0 nazofarenks kanseri tanısıyla radikal radyoterapi uygulanmış olan 10 hastanın görüntüleme verilerinden faydalanıldı. Her bir hastaya ICRU 50-62'ye göre GTV, CTV, PTV ve OAR tanımlamaları sonrası konvansiyonel, 3BKRT ve YART planlamaları yapıldı. Konvansiyonel planlamada primer tümör ve üst boyun için eşmerkezli iki yan alan ve alt boyun için ön tek alan, 3BKRT'de eşmerkezli, non-koplanar 5 açı ve YART'ta eşmerkezli, non-koplanar 7 açı ile tedavi planlandı. Konvansiyonel ve 3BKRT'de GTV'e 2 Gy fraksiyon (fr) dozuyla 35 fr'da 70 Gy RT, subklinik hastalık bölgesine (CTV50) 25 fr'da 50 Gy, YART'de ise GTV'e ?Simultaneous Integrated Boost? tekniği ile 30 fr'da 66 Gy, CTV50'e 25 fr'da 54 Gy RT planlandı. Tedavi için uygun izodoz seçiminden sonra her hastanın 3 ayrı tedavi planlamasının doz volum histogramları (DVH) değerlendirildi. GTV ve PTV70 doz yüzdelerinin ortalamaları, medulla spinalis ve beyin sapının ortalama dozları, parotis bezleri için V26Gy (26 Gy ve üstü alan hacim yüzdesi) ve submandibuler bezler için D50 (normal dokunun %50 hacminin aldığı doz) değerleri saptandı. Gerek hedef hacimler gerekse normal dokular için tedavi planlama tipleri ikili olarak karşılaştırıldı. Planlamalar arasındaki farkları değerlendirmek için SPSS 11 programında ?paired samples t test? kullanıldı.Bulgular: GTV ve PTV70 için YART ile 3BKRT'den daha yüksek ortalama yüzde dozlar elde edilirken (p=0,003 ve p=0,01), bu iki hedef hacim için konvansiyonel planlama ile 3BKRT ve YART karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Medulla spinalis ortalama dozları karşılaştırıldığında 3BKRT ve YART ile konvansiyonel planlamaya göre daha düşük dozlar elde edildi (p<0,001). Beyin sapının ortalama dozlarında ise 3BKRT veya YART ile konvansiyonel planlamaya üstünlük gösterilemedi. Parotis bezlerinin V26Gy yüzdeleri konvansiyonel ile 3BKRT arasında karşılaştırıldığında sağ parotis bezi için istatistiksel anlamlı fark saptanmazken (p=0,1), sol parotis bezi için 3BKRT'de istatistiksel anlamlı düşük V26 Gy değerleri saptandı. Konvansiyonel ile YART ve 3BKRT ile YART planlamaları karşılaştırıldığında her iki parotis bezi için YART'ta istatistiksel olarak anlamlı daha düşük V26Gy değerleri elde edildi (sırasıyla p=0,003 ve p=0,006). Sağ ve sol submandibuler bezlerin D50 dozları konvansiyonel ile 3BKRT planlamaları ve konvansiyonel ile YART planlamaları için karşılaştırıldığında istatistiksel anlamlı fark saptanmazken, 3BKRT ile YART planlamaları karşılaştırıldığında YART'ta 3BKRT'e göre daha düşük dozlar bulundu (sırasıyla p=0,01 ve p=0.017).Sonuç: Boyun tutulumu olmayan nazofarenks kanserli hastalarda 3BKRT ile konvansiyonele, YART ile hem konvansiyonel hem de 3BKRT tekniklerine göre hedef hacimlerde daha yüksek doz yüzdeleri elde edilirken, parotis bezlerinde daha düşük dozlar gözlendi. Submandibuler bezler için 3BKRT ve YART ile konvansiyonel tekniğe üstünlük elde edilmezken YART ile 3BKRT tekniğinden daha üstün olarak submandibuler bezlerin korunabildiği görülmüştür.