Neo-liberal güvenlik anlayışı çerçevesinde Kuzey Kutup Bölgesi

Küreselleşme ile birlikte Soğuk Savaş sonrasında güvenlik olgusu yeni boyutlar kazanmıştır ve yeniden tanımlanmıştır. Bu bağlamda olmak üzere Uluslararası İlişkiler disiplininin önemli teorilerinden olan Neo-liberalizm'e göre güvenlik, uluslararası kurumların iş birliği içerisinde olması ve uluslararası hukuk kurallarına bağlı kalınması ile mümkün olmaktadır. Neo-liberal güvenlik anlayışı çerçevesinde, son yıllarda önemi artan Kuzey Kutup Bölgesi'ne yönelik güvenlik çalışmalarının yapılması da hız kazanmıştır. Soğuk Savaş dönemine tekabül eden yirminci yüzyılın son safhasında stratejik Kuzey Kutup Bölgesi, sahip olduğu doğal kaynaklardan dolayı devletlerin hatta ulusların varlıklarını sürdürebilmeleri için cazip bir coğrafyadır. İklim değişikliklerinin etkisiyle erişimin artması devletlerin dikkatini çekerek ticari, ekonomik, bilimsel vb. birçok alanda faaliyetlerde bulunmalarına sebep olmuştur. Bu çalışmada Neo-liberal kurumsal güvenlik anlayışının Kuzey Kutup Bölgesi'nde mevcut olup olmadığına dair araştırma yapılmak istenmiştir. Neo-liberalizm'in öne sürdüğü uluslararası kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içinde olmanın güvenliği sağlayacağı yönündeki savının Kuzey Kutup Bölgesi'nde uygulanabilirliğine bakılmıştır. Bunun için Arktik devletlerin iş birlikçi faaliyetler içerisinde olup olmadıkları sorgulanmıştır. Sosyal bilimlerde mevcut olan nitel araştırma yöntemi kullanılarak, bölge devletlerinin geçmişte yayınladıkları ilk ulusal strateji belgeleri ile güncel ulusal strateji belgeleri, uluslararası anlaşma belgeleri incelenmiştir. Söz konusu strateji belgeleri, güvenlik kavramının 1990'lı yıllar itibariyle uğradığı dönüşümde dikkate alınarak yumuşak güvenlik anlayışı dahilinde dört kapsamda incelenmiştir; çevre, toplum, iş birliği ve güvenlik. Bu inceleme esnasında ayrıca Neo-liberal politikalar temelinde iş birliği örgütlerinin bölgeye yönelik güvenliği sağlamada etkili olup olmadığının araştırılması da hedeflenmiştir. Ülkelerin ulusal ve uluslararası güvenlik arşivlerinin taranmasıyla bölgedeki ulusal çıkarların Kuzey Kutbu'na yönelik güvenlik politikalarını nasıl yönlendirdiğini değerlendiren çalışma, bu yönüyle Türkçe literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.