Neoliberal dünyada yeni maneviyat arayışları ve neo-özne: Spiritüel faaliyetlere katılan bireylerin deneyimleri üzerine bir çalışma

Geç modern dünyada neoliberal ideoloji bireylerin bedenine ve duygularına sızarak dispositif söylem ve yapılarla onları kontrol etmekte ve denetlemektedir. Neoliberal anlayış bir yandan bireylere sınırsız özgürlük tanırken öte yandan bu özgürlüğü kontrol edecek araç ve pratikleri hegemonik şekilde üretir. Bu dünyanın temel ethosu "mutlu ol", "hazzı yaşa", "zinde kal", "kendi içine dön", "başarılı ol", "sınır tanıma" gibi söylem yapıları ile kurulmakta ve bu yapılar bireyin bedenine, anlam dünyasına tezahür ederek yaşam tarzını biçimlendirmektedir. Birey bu ethosların yarattığı gerilimi aşmak için mutluluk arayışına girmekte, bitip tükenmeyen çabaya sürüklenmektedir. Bu durum literatürde "Homo Sentimentalis'in yükselişi" olarak karşımıza çıkmaktadır. İktidarın duyguları denetleyerek bireyin hangi duygulardan uzak durması veya hangi duyguları benimsemesi gerektiğini dayatır. Birey duygularının yönetimini sağlamak ve ideal duygulara ulaşmak için çeşitli stratejilere ve tüketim pratiklerine başvurmaktadır. Bunlardan biri de son yıllarda yükselişe geçen ve "New Age Hareketlerinin" içinde yer alan spiritüel faaliyetlerdir. Geç modern dönemin popülerleşen, piyasaya eklemlenen ve bireyselleşen maneviyat arayışları olarak da tanımlanan bu yeni çabaların bireylerin gündelik hayattaki deneyimlerini anlamlandırmasında, duygularını ve bedenlerini biçimlendirilmesinde nasıl bir rol üstlendiği sosyolojik bir yaklaşımla araştırılması gereken konular arasındadır. Bu bağlamda söz konusu çalışmada, toplumsal gerçekliğin inşasında ve bireylerin duygularını kontrol etmesinde "alternatif şifa", "bütünsel maneviyat" veya "spiritüel" olarak adlandırılan faaliyetlerin ve grupların rolü, bireylerin söz konusu faaliyetlere dahil olma biçimi ele alınması amaçlanmaktadır. Söz konusu amaç kapsamında amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen; yoga, reiki, şifacılık, biyoenerji, alternatif tıp, ayurveda ve benzeri spiritüel destek ağlarına ve eğitim gruplarına katılan 24 birey ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler belli temalar ve alt kodlar doğrultusunda kategorize edilerek tartışılmış ve yorumlanmıştır.