Nevşehir ilinde katı atık yönetimi ve sıfır atık projesi uygulaması

Bu çalışma kapsamında Nevşehir ili genelinde evsel kökenli katı atık yönetim sistemi ve sıfır atık uygulama çalışmaları irdelenmiştir. Bu kapsamda Kapadokya İl Özel İdareleri ve Belediyeler Birliği tarafından yürütülmekte olan ve 2015-2021 arasındaki veriler toplama, taşıma, geri kazanma ve bertaraf işlemleri üzerinden değerlendirilmiştir. Üretilen evsel kökenli atıkların bileşimini %52,71 oranı ile mutfak atıkları oluştururken geri dönüştürülebilir ambalaj atıkları olarak % 4,97 kâğıt/karton, %4.95 plastik, %1,85 cam ve %0,72 metal atıklar olarak tespit edilmiştir. Birliğin kurulmasını takiben toplanan atık miktarı yaklaşık olarak 2015 yılında 60392 ton olurken 2016'da 63572 ton, 2017'de 61053 ton, 2018'de 78990 ton 2019'da 83973 ton 2020'de ise 81295 ton ve 2021'de 88663 olduğu tespit edilmiştir. Yıllara göre Nevşehir il Merkezinde toplanan toplam atık miktarı üzerinden karışık ambalaj atık miktarları ve geri kazanım verileri 2018 yılı mart ayında başlatılmış olup yıllık dönemde ortalama olarak 2018 yılı geri kazanım oranı %3,35, 2019 yılı geri kazanım oranı %5,14 ve covid-19 salgınının başladığı 2020 yılı geri kazanım oranı yılında %3,67, 2021 yılında ise %3,30 olarak tespit edilmiştir. 2015 yılında başlayarak toplama, taşıma, geri kazanma ve bertaraf işlemleri devam eden evsel atık yönetiminde 2020 nüfusu 10958 olan Hacıbektaş İlçesi birliğe atık vermediği ve 2021 yılında atık verildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte 2014-2018 yılları arasındaki dönemde oluşan tıbbi atıkların bertarafı irdelenmiş ve toplama ve bertaraf işlemleri araştırılarak inceleme bölgesinde ortalama 203 ton civarında tıbbi atığın steril edilerek düzenli depolama alanında bertaraf edildiği tespit edilmiştir. Sıfır atık çalışmaları kapsamında sisteme geçen belediye sayısı, atık getirme merkezi sayısı, kompost tesisi ve üretim miktarı, atık toplama kutu sayısı, geçici atık depolama sayısı, çalışan kişi sayısı ve eğitim çalışmaları bazında kayıt altına alınırken Atık geri kazanım miktarları irdelenmiştir. Yapılan çalışmalarda geri kazanılan atıklar kendi aralarında oranlandığında 4 yıllık dönem için (2018-2021) en fazla geri kazanım oranı ortalama %88,01 Kâğıt-karton, %9,87 ile plastik atıkların ve %2,12 oranı ile diğer atıkların (cam, pil, bitkisel yağ, atık motor yağı ve atık elektrik ve elektronik eşyalar) geri kazanımı gerçekleştirilmiştir. Nevşehir ili sıfır atık çalışmaları belgelendirme temelinde genel olarak değerlendirildiğinde Aralık 2021 tarihine kadar sıfır atık sistemi için başvuran kurum sayısının 849 fazla olduğu olduğu alınan belge sayısının 913 ve iptal edilen belge sayısının ise 4 fazla olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Katı Atık Yönetimi, Sıfır Atık, Kamu Kurumları, Sürdürülebilirlik