Öğretim ilke ve yöntemleri dersi öğretim programı için hazırlanan ters-yüz edilmiş sınıf modelinin etkililiği

Bu çalışmanın amacı, Ters-yüz Edilmiş Sınıf (TYES) modelinin, yükseköğretim seviyesinde öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden olan Öğretim İlke ve Yöntemleri (ÖİY) dersini alan öğretmen adaylarının akademik başarıları, ÖİY dersine yönelik motivasyon düzeyleri, öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları, eğitimde teknoloji kullanımına yönelik tutumları, ÖİY dersine yönelik tutumları ve ÖİY dersine yönelik öz-yeterlik inançları üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca çalışmaya katılan öğretmen adaylarının modele ilişkin uygulamalar hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmada öğretmen eğitiminde TYES modeline dayalı uygulamaların yukardaki değişkenler üzerindeki etkileri ayrı ayrı incelenmiş ve öğretmen adaylarının görüşleri alınmıştır. Elde edilen veriler ışığında TYES modelinin bu değişkenler üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Araştırmada; nicel ve nitel veri toplama yöntemlerini bütünleştiren karma yöntemlerden "sıralı açıklayıcı desen" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda, ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise betimleyici tarama deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılının güz döneminde, Batı Karadeniz'de bir üniversitenin eğitim fakültesi bünyesinde İlköğretim Matematik Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği anabilim dallarında öğrenim gören 2. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırma deney grubunda 37, kontrol grubunda ise 41 olmak üzere toplam 78 öğretmen adayıyla yürütülmüştür. Deney grubundaki ÖİY dersi süreç boyunca TYES modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda deney grubunda yer alan öğrencilerle araştırmacı tarafından hazırlanan sınıf içi ve sınıf dışı TYES uygulamaları yürütülürken; kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamış, grup mevcut program ile süreci tamamlamıştır. Uygulama her iki grupta da 14 hafta ve toplam 42 ders saati olarak yürütülmüştür. Deney grubu öğrencilerine ve dersten sorumlu öğretim elemanına uygulamalar öncesi oryantasyon eğitimi verilmiştir. Uygulama süresince TYES ders videolarına erişim için öğrencilerin "kontrolüne" ve "etkileşime" olanak veren "officemix.com" interaktif eğitim platformu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; Akademik Başarı Testi, Motivasyon Ölçeği, Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği, Eğitimde Teknoloji Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi Öz Yeterlilik Ölçeği, Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersine Yönelik Tutum Ölçeği ile toplanmıştır. Nicel veri toplama araçları; uygulama başlamadan önce (ön test), uygulama bitiminde (son test) ve uygulamadan 4 hafta sonra (izleme testi) olmak üzere uygulanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen veriler; Bağımsız Örneklemler t-testi, Mann Whitney-U testi, ANCOVA testi, Tekrarlı Ölçümler için Tek Faktörlü ANOVA ve Friedman testi, nitel boyutu için görüşme formu ile toplanan veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen nicel bulgular, son test bazında gruplar arası ölçümler dikkate alındığında; TYES modelinin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin akademik başarı, motivasyon, ÖİY dersine yönelik öz-yeterlik ve ÖİY dersine yönelik tutum düzeylerinin kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yine deney grubu öğrencilerinin, öğretmenlik mesleğine yönelik ve eğitimde teknoloji kullanımına yönelik tutum düzeylerinde ise anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ön test-son test-izleme testi bazında grup içi ölçümler dikkate alındığında; TYES modelinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin, akademik başarı düzeylerinin arttığı ve başarılarının kalıcı olduğu, motivasyon düzeylerinin azaldığı ve bu seviyede devam ettiği, öğretmenlik mesleğine yönelik, eğitimde teknoloji kullanımına yönelik ve ÖİY dersine yönelik tutum düzeylerinde anlamlı bir değişim olmadığı, ÖİY dersine yönelik öz-yeterlik inanç düzeylerinin ise arttığı ve bu seviyede devam ettiği tespit edilmiştir. İzleme testi bazında yapılan gruplar arası ölçümler ise; TYES modelinin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin akademik başarı, motivasyon, ÖİY dersine yönelik öz-yeterlik ve ÖİY dersine yönelik tutum düzeylerinin kontrol grubuna göre daha kalıcı olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda elde edilen nitel bulgular da nicel bulguları destekler niteliktedir. Deney grubunda yer alan öğretmen adayları, TYES modelinin; bilgilerini uygulamaya dönüştürme imkânı verdiğini, motivasyonlarını artırdığını, öğretmenlik becerilerini geliştirdiğini, derse aktif katılımlarını sağladığını ve ÖİY dersinin her zaman TYES modeli ile verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Diğer taraftan adaylar, TYES modelini ağırlıklı olarak teknik anlamda eleştirmiş ve internet ve cihaz kaynaklı sorunlara dikkat çekmişlerdir. Ayrıca araştırma sonunda; TYES modelinin eğitim fakültelerinde farklı derslerde uygulanabileceği, diğer eğitim kademelerinde veya farklı fakültelerde çalışmalar yapılabileceği, TYES videoları için farklı çevrimiçi eğitim platformların denenebileceği, farklı değişkenler üzerindeki etkilerinin incelenebileceği, TYES modelini farklı yöntemlerle destekleyerek çeşitli değişkenler üzerindeki etkilerinin araştırılabileceği gibi önerilere de yer verilmiştir.