Öğretmenlerin öğrenme tiplerinin analizi

Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin öğrenme tiplerini analiz edip farklı değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediklerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Tokat ilinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilen, Tokat il merkezi, ilçeleri, kasaba ve köy okullarında İlköğretim (ilkokul-ortaokul) kademesinde görev yapan 794 öğretmen oluşturmaktadır. İlköğretim kademesi öğretmenlerinin cinsiyeti, okul yerleşim yeri, mesleki kıdemi, öğrenim düzeyi, branşı gibi kişisel bilgilerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve öğrenme tiplerini belirlemek amacıyla Erginer (2012) tarafından Türkçe'ye adapte edilen"Vermunt Öğrenme Tipleri Envanteri (120 soruluk versiyonu)" kullanılmıştır. Daha sonra toplanan bu veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Vermunt modelde öğrenme özelliklerini ortaya çıkarmak için, "İşleme Stratejileri, Düzenleme Stratejileri, Öğrenme Yönelimleri ve Öğrenmenin Zihinsel Modelleri' olarak dört bileşen tanımlamıştır. Vermunt Öğrenme Tipleri Envanteri'ndeki her bir madde bu bileşenlerle ilişkilendirilmiş ve alınan skorlar doğrultusunda tanımlanan dört öğrenme tipi belirlenmiştir. Bunlar "Anlam Yönelimli", "Uygulama Yönelimli", "Taklit Yönelimli" ve "Yönelimsiz" öğrenme tipleridir. Araştırmada elde edilen bulgular ise şöyledir. "İşleme Stratejileri" bileşenine göre öğretmenlerin baskın öğrenme tipi "Uygulama Yönelimli", "Düzenleme Stratejileri" bileşenine göre öğretmenlerin baskın öğrenme tipi "Anlam Yönelimli", "Öğrenme Yönelimleri" bileşenine göre öğretmenlerin baskın öğrenme tipi "Uygulama Yönelimli", "Öğrenmenin Zihinsel Modelleri" bileşenine göre baskın öğrenme tipi "Anlam Yönelimli" öğrenme tipidir. Cinsiyet değişkenine baktığımızda alt bileşenlerde genelde kadın öğretmenler lehine anlamlı farklar ortaya çıkmıştır. Kadın öğretmenler baskın olarak "İşleme ve Düzenleme Stratejileri" bileşenine göre "Taklit Yönelimli", "Öğrenmenin Zihinsel Modelleri" bileşenine göre "Anlam ve Uygulama Yönelimli" öğrenme tipine sahiptir. "Öğrenme Yönelimleri" bileşeninde ise erkek öğretmenler lehine anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Bu farklılık nedeniyle erkek öğretmenler "Öğrenme Yönelimleri" bileşenine göre baskın olarak "Yönelimsiz" öğrenme tipine sahiptir. Okulların bulunduğu yerleşim yerine göre oluşan farklılıklara baktığımızda ise şehir merkezinde görev yapan öğretmenler genellikle "Anlam, Uygulama ve Taklit Yönelimli" öğrenme tipine sahipken kasaba ve köylerde görev yapan öğretmenler baskın olarak "Yönelimsiz" öğrenme tipine sahiptir. Öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre oluşan farklılıklara baktığımızda "İşleme Stratejileri" bileşenine göre beş yıldan kıdemli öğretmenler baskın olarak "Anlam, Uygulama ve Taklit Yönelimli" öğrenme tipine sahipken kıdemsiz öğretmenler genel olarak "Yönelimsiz" öğrenme tipine sahiptir. "Düzenleme Stratejileri" bileşenine göre beş yıldan kıdemli öğretmenler baskın öğrenme tipi olarak "Uygulama Yönelimli" öğrenme tipine sahiptir. "Öğrenme Yönelimleri" bileşenine göre beş yıldan kıdemli öğretmenler baskın öğrenme tipi olarak "Anlam, Uygulama ve Taklit Yönelimli" öğrenme tipine sahiptir. "Öğrenmenin Zihinsel Modelleri" bileşenine göre genel olarak beş yıldan kıdemli öğretmenler baskın öğrenme tipi olarak "Anlam, Uygulama ve Taklit Yönelimli" öğrenme tipine sahiptir. Öğretmenlerin öğrenim düzeylerine baktığımızda ise "İşleme Stratejileri" bileşeninde anlamlı farklılıklar enstitü ve önlisans&öğretmen okulu mezunlarının lehine ve "Taklit Yönelimli" öğrenme tipi olarak ortaya çıktığı görülmektedir. "Düzenleme Stratejisine" baktığımızda anlamlı farklılıklar enstitü ve önlisans&öğretmen okulu mezunlarının lehine ve "Uygulama Yönelimli" öğrenme tipi olarak ortaya çıktığı görülmektedir. "Öğrenmenin Zihinsel Modelleri" bileşenine baktığımızda anlamlı farklılıklar genellikle enstitü ve önlisans&öğretmen okulu mezunlarının lehine ve "Taklit Yönelimli Öğrenme Tipi" olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Öğretmenlerin branşlarına baktığımızda ise "İşleme Stratejileri" bileşeninde branş öğretmenlerinin lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Branş öğretmenlerinin baskın öğrenme tipinin "Anlam Yönelimli" öğrenme tipi olduğu görülmüştür. "Düzenleme Stratejileri"ne göre sınıf öğretmenlerinin baskın öğrenme tipleri "Taklit Yönelimli" ve "Yönelimsiz" öğrenme tipleridir. "Öğrenme Yönelimleri" bileşenine baktığımızda sınıf öğretmenlerinin baskın öğrenme tipi "Yönelimsiz" öğrenme tipidir. "Öğrenmenin Zihinsel Modelleri" bileşenine baktığımızda ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin kıdemleri, öğrenim durumları ve çalıştıkları yerleşim yerlerine baktığımızda daha kıdemli öğretmenlerin mezun oldukları okullar, eğitim enstitüsü ve öğretmen okullarıdır. Ayrıca daha kıdemli öğretmenler genel olarak merkez okullarda görev yapmaktadırlar. Daha kıdemlilerin, merkezde görev yapanların ve enstitü ve öğretmen okullarında öğrenim görenlerin öğrenme tiplerinin genel olarak benzer çıkması sonuçların tutarlı olduğunu göstermektedir. Araştırmada kadın öğretmenler, daha kıdemli öğretmenler ve sınıf öğretmenleri lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Yapılacak yeni çalışmalar ile bu farkların sebepleri araştırılabilir. Akademik başarının ve entelektüel gelişimin öğrenme tipiyle yakından ilişkisi olduğu düşünülmektedir. Öğretmenlere hizmet içi eğitim verilerek öğrenme tipleri ve etkililiği hakkında farkındalık yaratılabilir. Anahtar Kelimeler: öğrenme tipi, öğretmen, Vermunt öğrenme tipleri envanteri