Okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin 21. yüzyıl ve bilimsel süreç becerilerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve 21. yüzyıl becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada açıklayıcı sıralayıcı karma yöntem deseni benimsenmiştir. Nicel bölümde, tek grup ön test–son test yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu doğrultuda, öğrencilerin bilimsel süreç becerileri testi ve 21. yüzyıl becerileri ölçeğinden elde edilen ön test ve son test puanları karşılaştırılmıştır. Nitel veriler ise öğrenci gezi günlükleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, 7. sınıf düzeyindeki öğrencilerle yürütülmüştür. Uygulama sürecinde öğrenciler; biyogaz tesisi, su arıtma tesisi, üniversite ziyareti ve teleskopla gözlem gibi çeşitli okul dışı öğrenme etkinliklerine katılmışlardır. Nicel ve nitel bulgular, öğrencilerin bilimsel süreç ve 21. yüzyıl becerilerinde anlamlı gelişmeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin gözlem yapma, sınıflama, uzay ve zaman ilişkilerini kullanma, değişkenleri belirleme ve kontrol etme, verileri yorumlama, deney yapma ve hipotez kurma gibi bilimsel süreç becerilerinde anlamlı bir gelişim gösterdikleri anlaşılmıştır. Ayrıca 21. yüzyıl becerileri kapsamında; yaratıcılık ve yenilenme, eleştirel düşünme ve problem çözme, iletişim, iş birliği, bilgi okuryazarlığı, girişimcilik ve özyönetim, esneklik ve uyum, üretkenlik ve sorumluluk, liderlik gibi çok yönlü becerilerde de anlamlı ilerlemeler kaydedildiği belirlenmiştir. Öğrenciler, bu süreçlerin fen dersini daha anlamlı, eğlenceli ve kalıcı hale getirdiğini; derse karşı ilgi ve katılımlarını artırdığını belirtmişlerdir. Sonuç olarak, okul dışı öğrenme ortamlarının yalnızca bilişsel değil, aynı zamanda duyuşsal ve sosyal gelişimi de destekleyerek öğrencilerin çok yönlü becerilerini geliştirmede etkili olduğu ortaya konmuştur. Bu nedenle, fen öğretiminde bu tür öğrenme ortamlarının daha sistemli, planlı ve yaygın biçimde kullanılmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okul dışı öğrenme, bilimsel süreç becerileri, 21. yüzyıl becerileri