Okul öncesi çocuklarının teknoloji kullanımları ve buna yönelik ebeveyn tutumları ile sınıf içi prososyal ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönem çocuklarının teknoloji kullanımları ve buna yönelik ebeveyn tutumları ile sınıf içerisindeki prososyal ve problem davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılan bu araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kırklareli ili Merkez ilçesinde, bağımsız anaokulu ve resmi anasınıflarına devam eden 58-79 aylık 461 çocuk, bu çocukların ebeveynleri ve okul öncesi öğretmenleri (n=30) oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, araştırmaya katılan gönüllü ebeveynler "Demografik Bilgi Formu", "Akıllı Telefon/Tablet Kullanım Alışkanlıklarında Anne Baba Tutumları Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Problemli Teknoloji Kullanımı Ölçeği"ni doldururken; araştırmaya katılan gönüllü öğretmenler ise sınıflarında bulunan çocuklar için "Okul Öncesi ve Anaokulu Davranış Ölçeği" ve "Çocuk Prososyallik Ölçeği"ni doldurmuştur. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında çocuğun hafta içi ve hafta sonu akıllı telefon/tablet ve bilgisayar ile günlük ortalama geçirdiği süre arttıkça; kullanım sürekliliği, kontrol direnci, yoksunluk-kaçış boyutu puanlarının ve çocuklarda problemli teknoloji kullanım ölçeği puanlarının arttığı saptanmıştır. Evde internet erişimine sahip ebeveynlerin ve teknolojik cihazları kullanırken çocukları internete bağlanan ebeveynlerin oyalama boyutu ve fayda boyutu puanlarının, diğer ebeveynlere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çocuğun hafta içi ve hafta sonu TV, akıllı telefon/tablet ve bilgisayar ile günlük ortalama geçirdiği süre arttıkça ebeveynlerin oyalama ve fayda boyutu puanlarının arttığı, süre azaldıkça ebeveynlerin kontrol boyutu puanlarının arttığı bulunmuştur. Erkek çocukların öğrenme problemi boyutu, sorunları ifade etme boyutu ve problem davranış ölçeği puanlarının, kız çocuklara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kız çocukların çocuk prososyallik ölçeği puanlarının, erkek çocuklara göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocuk prososyallik ölçeği ile problem davranış ölçeği, öğrenme problemi boyutu ve sorunları ifade etme boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Problem davranış ile çocuklarda problemli teknoloji kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı saptanmıştır. Kontrol boyutu ile sorunları ifade etme boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Çocuklarda problemli teknoloji kullanımı ve akıllı telefon/tablet kullanım alışkanlıklarında anne baba tutumu ile prososyal davranış arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Çocuklar için problemli teknoloji kullanımı ölçeği, kullanım sürekliliği boyutu, kontrol direnci boyutu ve yoksunluk-kaçış boyutu ile oyalama, fayda ve bilgi boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Dijital teknoloji çağında büyüyen günümüz çocuklarını kısa, orta ve uzun vadede nelerin beklediğine dair araştırmalara devam edilmesi önemlidir. Anahtar kelimeler: Okul öncesi, teknoloji kullanımı, problem davranış, prososyal davranış