Okul öncesi eğitimde çocukların müzik kavramına ilişkin metaforik algıları

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitimde çocukların müzik kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığı ile belirlemektir. Bu amaçla araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 öğretim yılı güz döneminde Ankara ili Polatlı ilçesinde faaliyet gösteren 15 okul öncesi eğitim kurumunda öğrenimine devam eden 60-72 aylık dönemdeki 335 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veri toplama aracının çalışma grubuna uygulanması araştırmacı tarafından bizzat gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi, belirlenen yöntem çerçevesinde nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi kullanılarak; verilerin kodlama ve ayıklama aşaması, kategori (tema) oluşturma aşaması, geçerlik ve güvenirliği sağlama aşaması ve araştırmanın raporlaştırma aşaması olmak üzere dört aşamada çözümlenmiştir. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla uzman görüşüne başvurulmuş, araştırmanın güvenirliği Miles ve Huberman (1994) formülü kullanılarak %95 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları ışığında çalışma grubunda yer alan çocukların "müzik" kavramına ilişkin algılarına yönelik 125 metafor oluşturdukları sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların müzik kavramının müzik kavramına ilişkin algılarının en fazla temsil edildiği metaforlar; "dans/dans etmek" (63), "şarkı" (56), "şarkı söylemek" (18), "gitar/gitar çalmak" (17) ve "piyano/piyano çalmak" (11) şeklinde belirlenmiştir. Belirlenen metaforlar gerekçeleri ile birlikte değerlendirilerek 24 farklı kod oluşturulmuş, ilgili kodlar 9 farklı kavramsal kategoriye ayrılmıştır. Elde edilen kavramsal kategoriler sırası ile; şarkı söyleme/dinleme/sevme yönüyle müzik (125), bedensel/kinestetik (devinişsel) yönüyle müzik (60), enstrüman sevgisi/enstrüman çalma yönüyle müzik (39) ve kelime ilişkilendirme/kavramsal çağrışım ifadesi olarak müzik (27), eğlence aracı olarak müzik (26), etkinlik aracı olarak müzik (25), teknolojik yönüyle müzik (19), sosyal etkileşim yönüyle müzik (19) ve psikolojik/ duygusal etki olarak müzik (19)'dir. Çocukların "müzik" kavramına ilişkin algılarını genel olarak olumlu metaforlar oluşturarak ifade ettikleri görülmüştür. Müzik kavramına ilişkin algılar sadece çalışma grubunda yer alan 2 çocuk tarafından rahatsız edici ses olarak anlamlandırılmış yani olumsuz metafor ile ifade edilmiştir. Bu bağlamda çocukların "müzik" kavramı hakkında olumlu düşüncelere sahip olduğu ve müziği sevdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Metafor, Okul öncesi eğitim, Okul öncesi müzik eğitimi, Müzik ve metafor, Şarkı