Okul öncesi eğitimde müzik etkinliklerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması

Bu çalışmada okul öncesi eğitimde müzik etkinliklerini planlama uygulama ve değerlendirme süreçlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma yorumlayıcı paradigma üzerinden, nitel araştırma yöntemlerinden olan eylem araştırması deseninde, eylem araştırmasının özgürleştirici, geliştirici, eleştirel modeli ile gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda müzik etkinliklerini geliştirmeyi isteyen bir okul öncesi öğretmeni ile çalışılmıştır. 2021- 2022 eğitim öğretim yılı içerisinde Adana ili Seyhan İlçesi'ndeki MEB'e bağlı bir ilkokulun anasınıfında gerçekleştirilen çalışmada, öğretmenle dört ay boyunca haftada en az bir defa olmak üzere toplamda 23 kez bir araya gelinip, dört farklı eylem döngüsünden oluşan 16 eylem planı gerçekleştirilmiştir. Eylem öncesinde araştırmayla ilgili bilgilendirme yapmak ve öğretmenin müzik etkinlikleriyle ilgili mevcut durumunu ortaya koymak için yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ardından farklı üç günde yine öğretmenin müzik etkinlikleriyle ilgili mevcut durumunun tespit edilebilmesi adına üç müzik etkinliği planı gözlemlenmiştir. Eylem öncesinde mevcut durum ortaya konduktan sonra eylem sürecinin başlayacağı eylem döngülerine başlanmıştır. Her eylem planı uygulanıp izlenmiş (gözlem yoluyla), yansıtıcı değerlendirmeler (araştırmacı ile öğretmenin görüşmeleri) yapılmış ve bu değerlendirmelere dayanarak bir sonraki eylem planına amaçlar belirlenerek geçilmiştir. Her döngüye ait belirlenen amaçlar gerçekleştirildikten sonra bir sonraki döngüye geçiş yapılmıştır. Birinci eylem döngüsü "farklı müzik etkinlikleri" adlı temayla üç farklı eylem planından, ikinci eylem döngüsü "2013 Okul Öncesi Programı'na uygun Plan Hazırlama" temasıyla altı farklı, üçüncü eylem döngüsü "müzik etkinliklerinde farklı yaklaşımlar" temasıyla dört farklı, son v olarak dördüncü eylem döngüsünde araştırmacının destek ve müdahalesi olmadan öğretmenin nasıl müzik etkinliği planlayıp, uygulayacağı ve değerlendireceğinin görülebilmesi adına "öğretmenin gücü adına!" olarak adlandırılan üç farklı eylem planından oluşan döngü gerçekleştirilmiştir. Son olarak eylem öncesinde yapılan görüşmenin soruları öğretmene tekrar sorularak süreçteki net ilerlemenin net olarak ortaya konmasıyla süreç tamamlanmıştır. Eylem öncesi mevcut durumdaki, eylem sürecindeki ve eylem sonrasındaki veriler, bilgi ve tutumun birbirinden bağımsız olmadığı düşüncesiyle bilişsel alan ve duyuşsal alan taksonomilerine göre de değerlendirilmiştir. Görüşme ve gözlem verilerinin yanında öğretmenin kullandığı kaynaklar, hazırlanan planlar, öğretmen ve araştırmacı günlükleri de verilere dahil edilmiştir. Elde edilen tüm veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, eylem döngüleri öncesinde öğretmenin müzik etkinliklerini planlama, uygulama ve değerlendirmede bilgi yetersizliği olduğu bunun öğretmenin tutumlarını da etkilediği fakat eylem döngüleri ile birlikte bilgi arttıkça ve öğretmenin uygulamaları geliştikçe müzik etkinliklerine yönelik tutumunun da olumlu yönde geliştiği görülmüştür. Öğretmenin Okul Öncesi Eğitimi Programı'nı pek çok konuda (öğrenme merkezleri, çocuk merkezlilik, bütünleştirilmiş etkinlik, vb.) kolaylaştırıcı ve faydalı gördüğü ancak bu konuda desteğe ve daha çok uygulama örneklerine ihtiyaç duyduğu, müzik etkinlik türleri (ritim, işitsel algı vb.) ve yaklaşımları (Dalcroze, Kodaly, Orff) ile ilgili Türkçe kaynakların çok yetersiz görüldüğü öne çıkan sonuçlar arasında yer almıştır. Aynı zamanda pek çok etkinlik ve yaklaşımı uygulamak için öğretmenin uzman olmasına gerek olmadığı, araştırmalar ve ufak desteklerle müzik etkinliklerini uygulayabileceği, müzik merkezi dahil olmak üzere öğrenme merkezlerinin düzenlenmesinin az bir çaba ve maliyetle gerçekleşebileceği de araştırmanın önemli sonuçları arasında yer almıştır.