Ömer Ferit Kam ve Asar-ı Edebiye Tedkikatı

ÖZET Ferit Kam ve Asâr-ı Edebiye Tedkikatı, Haz. Halil ÇELTİK, Danışman: Prof.Dr. Cemâl KURNAZ, Gazi Ün. Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara 1997. Ömer Ferit Kam, 1864-1944 yıllan arasında yaşadı. Özel dersler alarak felsefe ve edebiyat alanında kendisini yetiştirdi. Tercüme Kalemi'nde memuriyet hayatına başladı. Darülfünun Edebiyat Fakültesi Edebiyat-ı Türkiyye müderrisliğine atandı. Burada Âsâr-ı Edebiye Tedkikatı ve Şerh-i Mütûn derslerini okuttu. Bu derslere ait notlarını Âsâr-e Edebiye Tedkikatı adıyla yayımladı. Ferit Kam eserine uzunca bir girişle başlar. Burada edebiyat, ahlâk; Arap ve İran edebiyatıyla tasavvuf! edebiyat hakkında bilgiler verir. Âsâr-ı Edebiye Tedkikatı'nın tanımını yapar. Eserinde divan şairlerinin kullandıktan kelimeleri ayrıntılı bir şekilde inceleyeceğini belirtir. Ferit Kam, divan şairlerinin kullandıkları kelimeleri "bitkiler, hayvanlar, içkiler, süs eşyası, musikî âletleri, savaş araçları ve yıldızlarla ilgili efsaneler" olmak üzere yedi grupta değerlendirmiştir. Bitkiler grubunda 21 ağaç, 16 meyve ve 25 çiçek tanıtmıştır. Hayvanlar grubunda 40 adet hayvanla birlikte at, atın 22 değişik ismi, at takımıyla ilgili 26 adet eşya; 44 kuş, 3 1 böcek ve haşere incelemiştir. İçkiler grubunda 24 içki ve 19 kadeh çeşidine yer vermiştir. Süslenme bölümünde 16 kıymetli taş, 12 takı ve 13 kokuyu tanıtmıştır. Musikî bölümünde 23 adet çalgı çeşidini anlatmıştır. Savaş âletleri grubunda ise 26 tane silah ve savaş aracım eserine almıştır. Her gruba aldığı maddeleri alfabetik olarak sıralamıştır. I Divan şairlerinin kullandıkları kelimelerin pek çoğu, Ferit Kam tarafından ilk defa bu eserde toplanıp tasnif edilmiştir. Bu tasnif, daha sonra yapılan "sistematik divan tahlili" çalışmalarında bazı ilâvelerle birlikte kullanılmıştır. Ferit Kam'n bu eseri, divan şiirimizin ilk sözlüklerinden olması, sistematik divan tahlili yöntemini başlatması ve diğer benzeri eserlere kaynaklık etmesi sebebiyle önemlidir.