Organokatalitik asimetrik epoksit halka açılması reaksiyonaları

Son yıllardaki asimetrik organokatalizörlerin büyüleyici gelişmelerine paralel olarak, yeni organokatalizörlerin tasarlanması, sentezi, yeni uygulama alanlarının belirlenmesi veya mevcut sonuçların daha çok geliştirilmesi günümüz araştırmacılarının en önemli uğraş alanlarından bir tanesidir. Organokatalizörlerin uygun pratik uygulamaları için, basit yollardan ve kolay ulaşılabilir başlangıç materyallerden hazırlanabilmeleri önemlidir. C2-simetrik bu tür moleküllerin sentezi, enantiyoseçici reaksiyonlarda olası geçiş durumu sayısını azalttıklarından ve bu tür simetrinin avantajlarından dolayı, bu moleküllere özel bir ilgi gösterilmektedir.Bu çalışma kapsamında toplam onbeş adet kiral amino alkol; fenol, p-metoksifenol ve p-metilfenolün nükleofilik olarak kullanıldığı glisidolün epoksit halka açılması tepkimesinde asimetrik organokatalizör olarak denenmiştir.Sentezlenen kiral amino alkollerden 1-9 no'lu olanlar C2-simetrisine sahipken 10-14 bileşikleri simetrik olmayan bir yapıya sahiptir. 1-6 no'lu amino alkoller bu çalışma kapsamında sentezlenmemiş olup sadece organokatalitik etkileri araştırılmıştır. C2-simetrik 7 ve 8 no'lu bileşikler kiral balangıç maddeleri olarak, (S)-1,2-propandiol, (S)-3-(fenoksi)-1,2-propandiol ve (S)-feniletil amin'den yola çıkılarak sırasıyla % 46 ve % 49 verimlerle sentezlenmiştir. Kiral amino alko l9-10, (R,R)-1,2-diaminosikloheksanın dibenzillenmesini takiben sırasıyla (S)-propilenoksit ve (R)-glisidol ile tepkimesinden sırasıyla % 99 ve % 33 verimerle sentezlenmiştir. Simetrik yapıda olmayan 11-13 no'lu kiral amino alkoller, (R)-sikloheksizetil aminin benzillenmesini takiben sırasıyla (S)-glisidol, rasemik fenil glisidil eter ve (R)-stirenoksitin tepkimesinden yüksek verimlerle sentezlenmiştir. (R)-sikloheksizletil amin'in iki ekivalent miktarda (R)-stiren oksit ile reaksiyonundan amino alkol 14, % 69 verimle sentezlenmiştir.Sentezlenen kiral amino alkoller, fenol, p-metoksifenol ve p-metilfenol ile rasemik glisidolun asimetrik epoksit halka açılma tepkimesinde organokatalizör olarak kullanıldı. Enantiyomerik fazlalık oranları HPLC sistemi ile Chiralcell-OD kolon kullanılarak belirlendi. Sentezlenen kiral amino alkoller arasında, fenol ve fenol türevi nükleofillerle iyi enantiyoseçiciliği katalizör 8 fenol ile % 96 ef, p-metoksifenol ile % 77 ef, katalizör 3 de fenol ile % 97 ef enantiyoseçicilik gösterdi.