Biyolojik kökenli insektisitlerin ergin öncesi dönemlerdeki yumurta parazitoiti trichogramma evanescens westwood (Hymenoptera: trichogrammatidae)'in bazı biyolojik özellikleri ve işlevsel tepkisi üzerine etkileri

Bu çalışmada biyolojik kökenli insektisitlerden Spinosad, Emamectin benzoate ve pozitif kontrol Lambda cyhalothrin'in farklı dozlarına larva (2 günlük), prepupa (4 günlük) ve pupa (6 günlük) dönemlerinde maruz kalan Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Trichogrammatidae)'in çıkış yüzdesi üzerine etkileri (26±1 ̊C sıcaklık, % 65±5 orantılı nem ve 16:8 A:K fotoperiyot) laboratuvar koşulları altında araştırılmıştır. T. evanescens tarafından parazitlenmiş Anagasta kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) yumurtalarında farklı biyolojik dönemlerde (larva, prepupa, pupa dönemi) olan parazitli yumurtalar (~100) insektisitlerin beş farklı dozu (T (Tarla dozu), T/2, T/4, T/8 ve T/16) ve distile su (negatif kontrol) çözeltilerine 5 saniye süre ile daldırılmıştır. Spinosad dozlarına bağlı olarak T. evanescens ergin çıkış yüzdesinin kontrol uygulamalarına göre önemli ölçüde azaldığı tespit edilmiştir. En yüksek parazitoit çıkışı (%) prepupa döneminde maruz kaldığında Spinosad'ın T/16 dozunda % 10.76 olarak kaydedilmiştir. Ayrıca T. evanescens'in larva döneminde maruz kaldığında Spinosad'ın T, T/2 ve T/4 dozlarında parazitoit çıkışı gerçekleşmemiştir. T. evanescens larva döneminde Emamectin benzoate'ın T dozu uygulamasında en düşük parazitoit çıkışı % 3.19 gerçekleşmiştir. Bununla birlikte en yüksek parazitoit çıkış yüzdesi pupa döneminde Emamectin benzoate'ın T/16 dozuna maruz bırakıldığında % 64.26 olarak belirlenmiştir. Parazitoitin çıkış yüzdesi üzerine uygulanan Lambda cyhalothrin dozlarının diğer insektisit dozlarına oranla daha düşük yan etki gösterdiği tespit edilmiştir. T. evanescens üzerine Spinosad ve Emamectin benzoate'ın yüksek düzeyde toksik olduğu, Lambda cyhalothrin ise biyolojik kökenli insektisitlere kıyasla daha güvenli ve Lepidoptera takımına bağlı zararlılarla Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) programlarında güvenle kullanabileceği düşünülmektedir. Trichogramma evanescens'in işlevsel tepkisi, laboratuvar koşullarında (26±1 ̊C sıcaklık, % 65±5 orantılı nem ve 16:8 A:K fotoperiyot) Lambda cyhalothrin ve Emamectin benzoate'ın T/16 dozlarına prepupa döneminde (4 günlük) maruz kalan T. evanescens dişileri üzerinde incelenmiştir. Denemeler 24 saatlik (T) bir sürede beş farklı yoğunluktaki (No=5, 10, 20, 40, 80) konukçu Anagasta kuehniella yumurtaları ile yapılmıştır. Emamectin benzoate etken maddeli insektisite maruz kalan T. evanescens dişileri uygulamaya alınan farklı yoğunluklarında tepkisi nötr olup aynı sayıda parazitleme göstermiştir. Lambda cyhalothrin ve kontrol uygulamasında ise T. evanescens dişileri artan konukçu yoğunluğuna bağlı olarak parazitleme etkinliğinde önemli farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. T. evanescens hem insektisit uygulamasında hem de kontrol uygulamasında Tip II doğrusal işlevsel tepki tipini gösterdikleri belirlenmiştir. Kontrol uygulamasında T. evanescens dişilerinin anlık arama hızı (a) Emamectin benzoate ve Lambda cyhalothrin uygulamasından daha yüksek tespit edilmiştir. T. evanescens'in konukçu parazitleme hızı (Th) tüm uygulamalarda farklılık göstermemiştir. T. evanescens'in parazitleyebileceği maksimum yumurta sayısı (T/Th)'nın en düşük olarak Emamectin benzoate uygulamasında gerçekleşmiştir.