Ortaokul matematik öğretmenlerinin özel alan yeterlilik algılarının incelenmesi:Bir ders araştırması modeli

Bu çalışmada, matematik öğretmenlerinin, özel alan yeterlilik algılarını geliştirmesi için tasarlanan Ders Araştırması (DA) modelini değerlendirmek ve öğretmenlerin DA sonrası özel alan yeterlilik algılarının nasıl şekillendiğini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Mesleki yeterlilik, öğretmenlerin mesleğini etkili ve verimli biçimde yerine getirebilmesi için sahip olunması gereken bilgi, beceri ve tutumlar olarak tanımlanmaktadır. Bu yeterlilikler genel yeterlilikler ve özel alan yeterlilikleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. DA ise bir grup gönüllü öğretmenin, daha etkili öğretim yapabilmek için bir dersi gözleme, tartışma, eleştirme gibi etkinliklerini gerçekleştirdikleri ve o dersin geliştirilmesi üzerine ayrıntılı olarak çalıştıkları bir profesyonel gelişim süreci şeklinde ele alınabilir. Araştırma Türkiye'nin güney illerinden birinde, 5 ortaokul matematik öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Japon mesleki gelişim modeli olan DA, araştırma dersleri revize edilerek üç döngüde tamamlanmıştır. Çalışma boyunca yapılanlar araştırmacı tarafından video ile kayıt altına alınmıştır. Nitel araştırma yöntemine göre yürütülen bu çalışmada beş öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin betimsel analizi sonucunda DA sonrası öğretmenlerin Matematik Özel Alan Yeterliliklerini (MÖAY) öğretimlerine yansıtabildiklerine ilişkin bulgulara rastlanmıştır. Bu bulgular; grup çalışması yaparak öğrencilerin tüm matematik becerilerinde gelişme sağlama, çalışma sonrasında öğretmenlerin ders planı yaparken MÖAY'yi kullanma, öğretimde teknoloji kullanımında artış, MÖAY'yi belirleyebilme ve matematik bilgilerini kullanma olarak sıralanabilir. DA modeli hakkında ise genel anlamda olumlu bulgularla karşılaşılmıştır. Bu bulgular; DA ile öğretim sürecinin daha aktif geçmesi, hem öğrenci ile öğrenci hem de öğrenci ile öğretmen arasındaki iletişimin artması, deneyimleri bire bir yaşayan öğretmenlerin MÖAY'yi daha iyi öğrendikleri şeklinde ifade edilebilir. Öte yandan öğretmenlerin DA'ya dair olumsuz bulguların olduğu da bilinmektedir. Bu bulgular ise; idarenin uzun süreli çalışmalara sıcak bakmaması, ders planına hazırlık yapmanın zahmetli olması, öğretmenlerin kendi zamanlarından fedakârlık yapması ve bir araya gelmelerinin zorluğu olarak açıklanabilir. Çalışmanın devamında elde edilen bulgular ışığında bazı öneriler sunulmuştur. Bu önerilere; zümreler arasında ÖMGY'nin dersin öğretimine nasıl yansıdığına bakma, DA ile öğretmenlerin teknolojik yeterliliklerini inceleme, matematik öğretmeni adaylarının mesleğe başlamadan önce MÖAY'ye ne derece sahip olduklarını araştırma şeklinde örnekler verilebilir. Sonuç olarak bu çalışma ile matematik öğretmenlerinin Ders Araştırması yöntemini kullanmalarının mesleki gelişimlerine çok büyük katkısı olduğu ve bu yöntem sayesinde MÖAY'yi öğretimlerine yansıtabildikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Ders araştırması, matematik öğretimi, matematik özel alan yeterlilikleri, mesleki yeterlilik