Ortaokul öğretmenlerinin bilgisayar ve internet öz yeterlikleri ile yapay zekâ kaygıları arasındaki ilişki

Yapay zeka teknolojilerinin eğitim alanında giderek önem kazandığı günümüz eğitim sisteminde, öğretmenlerin bilgisayar öz yeterlilik seviyeleri ile yapay zeka uygulamaları kaygıları arasındaki ilişkiyi anlamak, eğitimde yapılacak uygulamaların başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada ortaokul kademelerinde görevli öğretmenlerin yapay zeka tekniklerinin kullanımına yönelik kaygıları ile bilgisayar ve internet kullanımıyla ilgili öz yeterlik algıları arasındaki ilişki ve buna paralel olarak eğitimde yapay zeka uygulamalarına ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygıları ve bilgisayar öz yeterlikleri ayrı ayrı ele alınmış olup, bağımsız değişkenlere göre farklılaşma durumları belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden nicel veri toplama aracı olan anket uygulaması şeklinde gerçekleştirilmiş olup, veri toplama aracı olarak "Yapay Zeka Kaygı (YZK) Ölçeği" ve "Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Öz Yeterlik (BİKÖY)" ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmaya, 2023 – 2024 öğretim yılı bahar döneminde Manisa Salihli ilçesinde görev yapmakta olan 204 ortaokul öğretmeni katılmıştır. Araştırmada ayrıca öğretmenlerle yapay zeka uygulamaları üzerine yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilerek verilerin analizi ve yorumlanması sağlanmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerinin analizinde; temaların ve alt temaların bulunması, verilerin kodlanması ve bulguların yorumlanması adımları izlenmiştir. Araştırma uygun durum örneklemesi yöntemi kullanılarak 23 öğretmen ile yürütülmüştür.Araştırma sonucunda, ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygılarının orta düzeyde ve bilgisayar ve internet kullanımı öz yeterliklerinin yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygıları ile bilgisayar öz yeterlikleri arasında ise anlamlı, negatif yönlü ve çok düşük düzeyde bir korelasyon bulunmuştur. Bu sonuçlara göre öğretmenlerin yapay zeka konusundaki kaygılarını azaltmak ve bilgisayar özyeterliklerini geliştirmek amacıyla kapsamlı hizmetiçi eğitimler düzenlenmeli, farkındalık oluşturan programlar sunulmalı, teknik destek sağlanarak teknoloji entegrasyonunu destekleyen stratejiler geliştirilmeli ve öğretmenlerin bu alandaki yetkinlikleri arttırılmalıdır. Ayrıca, uygulamalı deneyimlerle bilgi paylaşımı teşvik edilmeli ve uzun vadeli stratejiler oluşturmalıdır. Bu önlemler, öğretmenlerin yapay zeka teknolojisini eğitimde etkin bir şekilde kullanmalarını ve yapay zeka uygulamalarına daha olumlu bakmalarını sağlamak amacıyla kritik bir role sahiptir.