A descriptive study on Turkish translations of Oscar Wilde's The İmportance Of Being Earnest with a focus on visibility and invisibility

Bu tezin amacı, Oscar Wilde'ın The Importance of Being Earnest (1895) adlı eserinin , 2007'de yayımlanan Murat Erşen çevirisini ve 2018'de yayımlanan Can Yücel çevirisini Venuti'nin çevirmenin görünmezliği hakkındaki argümanları çerçevesinde incelemektir. İncelemede, Gideon Toury'nin öne sürdüğü betimleyici teorik çerçeveyi temel alınarak; kitap kapakları, başlıklar, deyimler, uydurma sözcükler, dini ve mitolojik öğeler, özel adlar, kültürel öğeler, ünlem ve hitap kelimeleri kategorilerinden seçilen örnekler üzerinden analiz edilmiştir. Seçilen örneklerden yapılan analiz sonucunda, KM ve EM1 arasındaki eşdeğerliğin yeterlilik kutbuna, KM ve EM2 arasındaki eşdeğerliğin ise kabul edilebilirlik kutbuna yakın olduğu görülmüştür. Araştırmada Venuti'nin öne sürdüğü yabancılaştırma/yerlileştirme stratejileri ve bu statejilerin, çevirmenin görünürlüğü ve görünmezliği arasındaki ilişki incelenmiştir. EM2'nin erek kültür normlarına daha yakın bir çeviri yaptığı ve yerlileştirme stratejisini uyguladığı örneklerin büyük çoğunlukta olduğu görülmüştür. Venuti, yabancılaştırma stratejisinin erek kültür normlarına bir direnç gösterdiği, çevirmenin emeğini daha görünür kıldığı için önermesine karşın, bu çalışmada EM2'nin yerlileştirme yaparak erek kültür normlarına daha yakın olduğu ve dominant İngiliz kültürünün öğelerini yerlileştirme strateji ile görünmez kılıp, kaynak kültür normlarına direnç gösterdiği ve görünür bir çevirmen olduğu görülmüştür. Bunun sonucunda, Venuti'nin öne sürdüğü yabancılaştırma stratejisinin kaynak kültüre direnç gösterme anlamına geldiği ve çevirmeni ve çevirmenin emeğini görünür kıldığı iddiasının; yerlileştirme stratejisinin ise çevirmeni ve emeğini görünmez kıldığı iddiasının incelenen örnek çalışmada aynı sonucu vermediği görülmüştür. Çevirmenin ve emeğinin görünür olması ile uygulanan çeviri startejisi arasında doğrudan bir ilişkiden her durum, her zaman, her kültür ve her dilde söz edilemeyeceği ve çevirmenin görünürlüğünün uygulanan startejilerden daha fazla etmenle ilişkili olabileceği sonucuna varılmıştır.