Osmanlı Devleti'nin yıkılmasında misyonerlik faaliyetlerinin etkileri (1839-1923)

?İncil'i öğretme, Hıristiyan olmayanları bu dine kazandırmafaaliyetleri? olarak ele alınan misyonerlik konusu bugün de gündemdeki yerinikoruyan bir husustur. Bu çalışma; misyonerlik faaliyetlerinin OsmanlıDevleti'nin yıkılmasına olan etkilerini ele alan bir araştırmadır.Osmanlı Devleti'nin Batı ülkeleri karşısında zayıflamayabaşlaması ve Batılı emperyalist güçlerin Osmanlı'ya karşı üstünlüğü elegeçirmesine paralel olarak misyonerlik faaliyetleri artmış, özellikle XIX.yüzyılda zirveye çıkmış, misyonerler bu dönem için ?altın çağ? ifadesinikullanmışlardır.Misyonerler bu dönemde özellikle, Ermeni, Rum, Bulgar,Süryani ve Nasturi gibi azınlıkları hedef kitle olarak seçmişlerdir. Osmanlıtopraklarında yüzyıllardır barış içinde yaşayan azınlıklar, misyonerlerinyapmış olduğu çalışmalarla, birer birer bağımsızlık mücadelesine girmişler,devletin parçalanmasında etkili olmuşlardır.Misyonerlerin çalışmalarında en fazla öne çıkan unsur,?yabancı okullar?dır. Misyonerleri en fazla destekleyen ülkelerin başındagelen Amerika ve İngiltere ile birlikte Rusya, Fransa gibi devletler Osmanlıtopraklarında açmış oldukları okullarla, azınlıklar üzerinde büyük bir tesiroluşturmuşlardır. Misyonerlerin çalışmaları neticesinde Osmanlı Devleti,Bulgaristan, Yunanistan, Filistin, Irak, Mısır, Suudi Arabistan, Yemen veSuriye'yi kaybetmiştir. ?Millet-i Sadıka? olarak adlandırılan Ermeniler,misyonerlik çalışmalarının etkisiyle devlete karşı ayaklanmışlardır.Misyonerlik faaliyetleri, dinû amaçlı çalışmalar olmaktan öte,Osmanlı Devleti'nin aleyhine, Batılı ülkelerin lehine siyasû, coğrafû, sosyal,ekonomik ve kültürel sonuçlar doğurmuştur. Bu çalışmalar neticesindeOsmanlı Devleti'nin, millet bütünlüğü kaybolmuş, yıkılma süreci hızlanmıştır.Misyonerlik faaliyetlerine karşı Osmanlı Devleti zaman zamantedbir alma girişimlerinde bulunmuş, düzenlemeler yapmış, ancak butedbirler tam manasıyla istenilen sonucu vermemiştir.