Peyzaj mimarlığının sosyal değeri: Bursa Kültürpark sosyal performans değerlendirmesi

Kentsel yaşam kalitesinin en önemli bileşenlerinden biri olan açık yeşil alanlar değişen kent yapısında hızla azalmakta ya da kaybolmaktadır. Dünyada hızla ortaya çıkan kentleşme sorunu ve bunun beraberinde ekolojik, sosyal ve ekonomik kayıplar kentlerde açık yeşil alanların hayati önem kazanmasına sebep olmuştur. Bu azalmanın veya kaybolmanın etkilerini en aza indirgemek ve kentlerdeki açık yeşil alanları geri kazanmak hem yaşam mekânlarımızın hem de kentlinin geleceği için oldukça önem taşımaktadır. Açık-yeşil alanların bu koşullarda sahip olduğu ekonomik, ekolojik ve sosyal faydalarının bilimsel yöntemlerle ile ölçülerek kamuoyu ile paylaşılması gerekmektedir. Bu yöntemlerle ortaya konan faydalar, ölçülebilir değerlendirmelerle gelecekte kentlerdeki açık-yeşil alanlar için kullanılabilecektir. Kullanıcıların tasarlanmış mekânı değerlendirmesi ile ilgili çalışmaların kökeni 90'lı yıllarda yapılan kullanım sonrası değerlendirmesi (POS) çalışmalarına dayanmaktadır. Bununla birlikte açık yeşil alanların ekonomik, ekolojik ve sosyal değerinin benzer metodolojik yaklaşımlar çerçevesinde ölçülmesi ile ilgili sistematik çalışmalar 2010 yılından bu yana Amerikan Peyzaj Mimarlığı Vakfı (LAF) tarafından başlatılmıştır. LAF, benzer metodolojiler kullanarak değer ölçümlerini yaptığı örnek alan çalışması ile açık yeşil alan projelerinin uygulanmadan önceki ve sonraki durumlarını karşılaştırmıştır. Elde edilen sonuçlar, açık yeşil alanların peyzaj performans değerleri olarak sunulmuştur. Türkiye hızlı kentleşme süreci içinde olan bir ülke olarak, kentsel açık yeşil alanların niteliği konusunda çok sayıda problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Açık yeşil alanların azalması ve kullanıcı beklentilerinin değişimi de bu problemlerden biridir. Açık yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi için öncelikle bu alanların sosyal değerinin ortaya konulması ülkemiz kentleri için önem taşımaktadır. Bu nedenle, çalışma kapsamında Türkiye'nin nüfus bakımından dördüncü büyük kenti olan Bursa'da bulunan Bursa Kültürparkı'nın mevcut sosyal performans değerinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda literatürdeki örnek alan çalışmalarının sosyal performans değerlendirme yöntemleri incelenerek uygun veri elde etme yöntemleri seçilmiştir. Anket, kullanıcı ve alan gözlemi yöntemleri ile elde edilen veriler kullanılarak park kullanıcılarının sosyal performansı oluşturan bileşenler konusundaki memnuniyet düzeyi belirlenmiştir. Çalışmanın tekrarlanabilir bir yöntem önermesi ve Türkiye'nin diğer kentlerindeki açık yeşil alanların sosyal değerlerinin ortaya konulmasına katkı sunması ve bu çerçevede tasarımcılara yol gösterici olması amaçlanmıştır.