Pirit kullanılarak atıksularda Cr(VI) indirgenmesi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi Pirit Kullanılarak Âtıksulorda Cr(Vl) İndirgenmesi Mehmet ERDEM Fırat Üniversitesi Fen Dilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabil im Dalı 1996, Sayfa 72 Alaşımları ve bileşikleri halinde çok yaygın olarak kullanılan krom aynı zamanda çevre için önemli kirleticilerden birisini teşkil eder. Kromun +6 oksidasyon basamağındaki şekli diğer türlerine göre daha toksik olup sularda bulunmasına müsaade edilen miktarı 50 jıg/1 olarak sınırlandırılmıştır. Sulu ortamda Cr(VI)"nın uzaklaştırabilmesi için önce Cr(lll)'e indirgenmesi gerekir. Bu amaçla uygulamada indirgen olarak demir (II) sülfat, S02 ve alkali sülfitler kullanılır. Bu çalışmada, pirit kullanılarak kesikli deneylerle sulu çözeltilerde Cn'VI) indirgenmesi üzerine asit konsantrasyonu, pirit miktarı, süre, başlangıç Cr(Vi) konsantrasyonu, sıcaklık, pirit parti kül büyüklüğü gibi parametrelerin etkileri incelendi. Ayrıca piritin indirgeme kapasitesi belirlendi. Diğer taraftan piritin sabit yatak kolon çalışmalarıyla sürekli indirgeme özellikleri üzerine bazı deneyler yapıldı. İndirgenmiş çözeltilere çöktürme uygulanarak kromun ve piritten geçen ağır metallerin sulu ortamdan uzaklaştırılması araştırıldı.II Belirli bir miktar krom içeren çözelti için asit miktarı, pirit miktarı., temas süresi ve ortam sıcaklığının artırılmasıyla krom indirgeme etkinliğinin arttığı bulundu. Başlangıç krom konsantrasyonunun yükseltilmesiyle ve ayrıca pirit tane boyutunun artırılmasıyla indirgemenin ters yönde etkilendiği tespit edildi. 0.4 ml H2SQ4 (%97'lik)/l içeren 100 mg CrtVD/1 konsantrasyonunda^ 100 mî dikromat çözeltisine lg pirit (-270 mesh) ilave ederek 25°C'de 75 dk sürdürülen çalkalama işlemi sonunda ortamdaki kromun tamamının indirgendiği tespit edildi. Aynı pirit örneğiyle arka arkaya uygulanan indirgeme deneylerinden, kullanılan piritin 1 g'ının indirgeme kapasitesinin 42.5 mg Cr(Vl) olduğu bulundu. Sürekli işlemle kolonda gerçekleştirilen deneylerde çok düşük akış hızlarında bile indirgeme kapasitesinin düşük olduğu belirlendi. İndirgenmiş çözeltilere pH 7.5*ta uygulanan çöktürme işlemi sonucunda indirgenmiş kromun ve piritten çözeltiye geçmiş olan Fe, Cu, Mn ve Zn'nun da çökerek uzaklaştığı tespit edildi. Anahtar Kelimeler : Krom (VI), ağır metal, indirgeme, uzaklaştırma, pirit.