Postkolonyalizm çerçevesinde sivil toplum kuruluşları ve iletişim stratejilerinde belgesel film: Mercy Ships örneği

Batı merkezli anlatı günümüzde varlığını baskın bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. Modernizm, Batı merkezli anlatıyı farklı coğrafyalarda toplumsal yapının siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarında şekillendirici öncül durumunu güçlendirmektedir. Postkolonyalizm döneminde de Batı merkezli anlatının izdüşümleri hala görülmektedir. Sivil toplum kuruluşları çeşitli amaçlar çerçevesinde toplumsal düzen içerisinde bir yaşam alanı inşa etmeye çalışır. Her kuruluş siyasal, kültürel ve ekonomik amaçları çerçevesinde hedeflerini gerçekleştirir. Bu sebeple kendi düşünce ve kimliğini görünür kılmak, evrensel alanda sunmak ve kamuoyunu kendisinin işlevselliğine ve hedeflerine inandırmak önceliğidir. İzleyicinin düşüncesinde ve izleme alışkanlığında gerçekle özdeşlik ön kabulü bulunan belgesel film türünün kullanımı bu amaca yönelik fayda sağlamaktadır. Belgesel filmlerin içerisindeki temsil yapısı ve taşıdığı söylem anlatının etkin bir güce erişmesine sebep olur. Çalışmada Mercy Ships sivil toplum kuruluşunun Afrika Kıtası'ndaki faaliyetlerinin filme alındığı The Surgery Ship (Yüzen Hastane, 2015) belgesel filmi konu edilmiştir. Çalışmada belgesel film aracılığıyla sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerinin nasıl sunulduğu, belgeseldeki temsil yapısının oluşturulma şekli ve bu sayede belgeselin taşıdığı söylem postkolonyal teori çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın amacı, postkolonyal teori çerçevesinde Batının ötekileştirdiği, asimile ettiği Afrika Kıtası'nda faaliyet gösteren Mercy Ships'in yardım kuruluşu olarak varlığına dayanan belgesel anlatısındaki temsilini analiz ederek, sivil toplum kuruluşunun kendi kimliğini ve eylemlerini görünür kılmak ve bir iletişim stratejisi olarak belgeseli kullanmasını değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı Mercy Ships sivil toplum kuruluşunun ana akım medya belgesel kanalı National Geographic'de 2015 yılında yayımlanmış olan uzun metraj belgesel filmi Yüzen Hastane'dir. Çalışmada eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmış, van Dijk'in yöntemi Abisel'in filmleri analiz etmek için kullanılan öykü ve söylem ayrımlamasına makro ve mikro ölçekte uyarlanmıştır. Çalışmanın sonucunda belgesel filmin katılımcı, gözlemci ve açıklayıcı biçemin özelliklerini barındırdığı ve bunların belgeselin izleyiciye yönelik gerçeklik ve inandırıcılık algısını arttırmak amacıyla kullanıldığı böylece belgeselin taşıdığı temsil yapısı ve söylemin Batı merkezli anlatıyı oluşturduğu, sivil toplum kuruluşunun değerleriyle örtüşen bir şekilde sunulduğu görülmüştür. Sivil toplum kuruluşunun faaliyetlerini geniş izleyici kitlelerine yayması ve kendini görünür kılması açısından belgeselin iletişim stratejisi içerisinde bir araç olarak kullanılabileceği saptanmıştır.