Postmenopozal kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığı ve etkileyen faktörler

Bu çalışma, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalık düzeylerini ve bu farkındalığı etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı tipte yürütülmüştür. Araştırma, 1 Kasım 2023 – 31 Ocak 2024 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mevki Binası'nda gerçekleştirilmiş, kriterlere uyan 385 kadınla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve "Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği (JİKFÖ)" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 56,89±4,68 olup, büyük çoğunluğu evli (%78,7) ve orta gelir düzeyine (%62,3) sahiptir. Katılımcıların %54,8'i daha önce jinekolojik muayene yaptırmamış, %57,9'u ise üreme organı kanserlerine yönelik tarama testi yaptırmamıştır. JİKFÖ toplam puan ortalaması 150,37±19,19 olarak saptanmıştır. Yapılan analizlerde; eğitim düzeyi (p=0,002), çalışma durumu (p=0,031), gelir düzeyi (p=0,018), sosyal güvence varlığı (p=0,001), menopoz dönemi hakkında bilgi alma (p<0,001), jinekolojik muayene yaptırma (p<0,001), üreme organı kanserine yönelik tarama testi yaptırma (p<0,001) ve kendi kendine vulva muayenesi yapma (p<0,001) gibi faktörlerin, jinekolojik kanser farkındalık düzeyini istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, postmenopozal kadınların jinekolojik kanser farkındalığı ortalamanın üstünde orta düzeydedir. Bazı sosyo-demografik, bilgi düzeyine ilişkin ve davranışsal faktörlerle anlamlı şekilde ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda, özellikle tarama alışkanlıklarını geliştirmeye ve sağlık eğitimi yoluyla farkındalığı artırmaya yönelik müdahalelerin planlanması önerilmektedir. Anahtar Kavramlar: Postmenopoz, Jinekolojik Kanser, Farkındalık, Kadın Sağlığı, Hemşirelik Bilim Kodu: 1032.03