İktidar, entelektüeller ve ahlak: Taha Abdurrahman, Raşid El-Gannûşî ve Necmettin Erbakan'ın düşüncesinde siyasi ahlakın inşası ve kullanılması

Bu çalışma, politik katılımın siyasal-ahlaki değerlerin üretim ortamına etkisini ve bunların çağdaş Müslüman düşüncesinde kullanımını üç önemli figürün merceğinden karşılaştırmalı bir şekilde incelemektedir: Taha Abdurrahman, Raşid el-Gannuşi ve Necmettin Erbakan. Bu çalışma, bahsi geçen düşünürlerin siyasal-ahlaki ortamlarını, yani siyasal-etik değer üretiminin gerçekleştiği ortamın tahliliyle yapılmaktadır. Böylelikle söz konusu ortamın girdileri, süreçleri, dinamikleri ve genel sonuçları ortaya konmaktadır. Ana değerler ve sonuçlar daha sonra değerlendirici ve dönüştürücü değerler olarak kategorize edilmiş ve her birine birer bölüm ayrılmıştır. Bu bölümleri mevzubahis konuya uygun ölçülere dayalı karşılaştırmalı bir analiz takip etmektedir. Böylelikle siyasal-ahlaki değerlerin üretim ortamı için üç mukayese alanı ortaya çıkmıştır: Soyutlamaya karşı Somutlama, İdealizme karşı Pratiklik ve Kolektiviteye karşı Bireysellik. Değerlendirici siyasi-ahlaki değerler için ise dört mukayese alanı kullanılmıştır: Ontolojik değerlendirme yeteneği, Epistemolojik değerlendirme yeteneği, Aksiyolojik değerlendirme yeteneği ve son olarak Değerlendirici parçalanabilirlik. Nihayet, birincil dönüştürücü siyasi-ahlaki değerler, diğer dört alan aracılığıyla karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir: hükümet sistemi ve kamu politikası felsefesinde siyasi hareketlilik, siyasi parti ve grupların siyasi hareketlilik oluşumu ve seçimleri etkileme ve son olarak uygulamaya yönelik parçalanabilirlik. Elinizdeki alışmada, siyasi-ahlaki üretim ortamında entelektüelin siyasal mobilizasyona yaklaştıkça somutlaştırma, pratiklik ve kolektivizminin arttığı; siyasal katılımdan uzaklaştıkça ise soyutlama, idealizm ve bireyciliğinin artış gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı şekilde, üç entelektüelin ürettiği siyasi-ahlaki çerçeveler aracılığıyla siyasal gerçekliği değerlendirme becerisinin siyasal katılım düzeylerinden etkilendiği, entelektüelin siyasal katılımı arttıkça, siyasi-ahlaki çerçevesindeki ontolojik ve epistemolojik değerlendirme düzeyinin düştüğü gösterilmiştir. Siyasi katılım ne kadar azsa, ontolojik ve epistemolojik değerlendirme kapasitesi de o kadar yüksektir. Aksiyolojik değerlendirme kapasitesinin ise değerlendirme alanlarının genişliği ve darlığı dışında siyasi katılımdan etkilenmediği görülmektedir. Entelektüellerin siyasi-etik değerlerinin dönüştürme kabiliyeti hakkında şunlar söylenebilir: Ele alınan üç entelektüel isim tarafından üretilen siyasi-etik çerçeveler aracılığıyla siyasi gerçekliği dönüştürme becerisi, siyasi katılım düzeylerinden etkilenmiştir; entelektüelin siyasi katılımı ne kadar fazlaysa, hükümet sisteminin felsefesini, kamu politikalarını, siyasi partilerin oluşumunu ve seçimleri etkilemedeki siyasi hareketlilik düzeyi o kadar fazladır. Öte yandan daha az siyasi katılım, daha düşük düzeyde siyasi hareketlilik ve dönüştürme kabiliyetini yansımaktadır. Son olarak bu çalışma, bir entelektüelin çerçevelerinin değerlendirme ve uygulama açısından parçalanabilirliğinin, onların siyasi katılım düzeyinden etkilendiğini göstermektedir; zira daha yüksek siyasi katılım düzeyi daha yüksek değerlendirici ve uygulamacı parçalanabilirliğe işaret etmektedir. Daha düşük bir siyasi katılım düzeyi ise daha düşük bir değerlendirme ve uygulama parçalanabilirliği ile ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: İktidar; İktidar mücadeleleri ; Sosyal ahlak; Entelektüel, Taha Abdurrahman,Ghannouchi, Erbakan