Prenatal ve postnatal dönemde tavşan mide fundus'unun ışık ve elektron mikroskobik olarak incelenmesi

35 6. ÖZET Bu çalışmada 20 adet dişi ve 4 adet erkek Yeni Zellanda Albino cinsi yetişkin tavşanlar ile bunların çiftleştirilmesi sonucu elde edilen fetüsleri ve yavruları kullanıldı. Prenatal dönemin 19, 21, 23, 25, 27, 29. günleri, postnatal dönemin 1, 5, 10, 15, 20, 30. günleri ve ergin dönem olmak üzere toplam 13 grup oluşturuldu. Sodyum pentotal ( 10-12 mg/kg ) verilerek uyutulan tavşanların mide funduslarından alınan doku örnekleri, ışık ve elektron mikroskobik incelemeler için uygun histolojik yöntemlerle bloklandı. Bu bloklardan hazırlanan kesitler ışık ve elektron mikroskobunda incelendi. Işık mikroskobunda gebeliğin 19. gününde lumeni sınırlayan epitel çok katlıydı ve yer yer invaginasyonlar bulunmaktaydı. Epitel altındaki bağdokusu bezleri içermiyordu. Gebeliğin 21. gününde de mukoza yüzeyi düzensiz ve epitel 2-3 hücre katmanından oluşmaktaydı. Foveola gastrikaların şekillendiği ve bağdokuda mekik şekilli farklılaşmamış hücreler olduğu gözlendi. Fetal dönemin 23. gününde çok katlı epitelin yer yer tek katlı özellik kazanmış olduğu ve ilk bez yapılarının şekillendiği görüldü. Gebeliğin 25. gününde bezler oldukça belirginleşmiş ve bağdoku alanlarını doldurmaya başlamıştı. Fetal dönemin 27. gününde epitel tamamen tek katlı prizmatik yapıdaydı. Foveolalann alt kısımlarında iri nükleuslu asidik sitoplazmalı pariyetal hücreler belirgindi. Gebeliğin 29. gününde mukoza yüzeyinin alcian blue ile kuvvetlice boyandığı gözlendi. Prenatal dönemde yüzey ile müköz boyun hücreleri birbirlerinden tam olarak ayırt edilemedi ve pensipal hücreler de belirlenemedi. Postnatal dönemin 1. gününden itibaren fundus mukozasındaki gelişmenin devam ederek postnatal dönemin 20. gününde hemen hemen ergindeki yapıyı kazandığı görüldü.36 Elektron mikroskobunda gebeliğin 19. gününde epitel tabakasını oluşturan hücrelerin sitoplazmalarında çok az sayıda endoplazma retikulumu kesecikleri ve serbest ribozomlar saptandı. Fetal dönemin 21. gününde hücre sitoplazmalarında glikojen partiküllerine ve hücrelerde sıklıkla mitotik figürlere rastlanması ile hücrelerin farklılaşmaya başladığı belirlendi. Gebeliğin 25. gününde yüzey epiteli ve müköz boyun hücrelerinde az sayıda salgı granülü ile pariyetal hücrelerde intersellüler sekret kanalcıkları gözlendi. Fetal dönemin 27. gününde lumeni döşeyen yüzey müköz hücreler bazale yerleşmiş nükleusları ile belirginlik gösteriyordu. Bu hücrelerde gelişmiş granüllü endoplazma retikulumu ve küçük bir Golgi aygıtı gözlenmekteydi. Postnatal dönemin 1. gününde organel yönünden henüz gelişmeleri tamamlanmamış olan prensipal hücreler görüldü. Bu günden sonra yüzey müköz hücresi ve müköz boyun hücrelerinin salgı granüllerinde, pariyetal hücrelerin mitokondriyonlarında sayıca artışlar ve prensipal hücrelerin granüllü endoplazma retikulumlarında dikkati çeken gelişmelerin oluştuğu gözlendi. Postnatal dönemin 20. gününde ise hücrelerin hemen hemen ergindeki yapıyı kazandıkları tespit edildi.