Prenatal tanıda sayısal kromozom anomalilerinin belirlenmesi için FISH tekniği uygulamaları

98 ÖZET Kromozomal mozaiklik, kişide iki ya da daha fazla, karyotipik olarak farklı hücre hatlarının ortaya çıkmasıdır. Bu, genel mozaiklik olabildiği gibi plasenta veya embriyo ile sınırlı şekilde de görülebilir. Confined plasental mosaicism (CPM), intrauterine growth retardation (IUGR), fetal kayıplar veya gelişmemiş bebek doğumlarıyla ilgili olabilir. CPM'nin etkisi, mozaikliğin seviyesi ve CPM'e neden olan kromozomla ilgilidir. Bu çalışmanın ilk bölümünde, doku kültürü teknikleriyle elde edilen klasik sitogenetik sonuçlar ve interfaz-FISH sonuçlan kullanılarak, plasental mozaiklik ile IUGR arasındaki ilişki araştırıldı. Bu tekniklerle elde edilen sonuçların karşılaştırılmasıyla, interfaz- FISH'in kromozomal aneuploidilerin araştırılmasındaki kullanılabilirliği tartışıldı. İkinci bölümde, trizomi-18 ve trizomi-21, uncultured Chorionic Villus Sampling (CVS) hücreleri kullanılarak dual-colour interfaz-FISH tekniğiyle tarandı. Bu çalışmanın amacı, uncultured CVS'de dual-colour FISH'in kromozomal aneuplidilerin prenatal tanı için hızlı bir şekilde ortaya konulup konulamayacağının araştırılmasıdır. Üçüncü bölümde ise çok yaygın olarak rastlanıldığı bildirilen trizomi-7, trizomi-16, trizomi-18 ve trizomi 21 gibi kromozomal aneuploidiler dual-colour interfaz-FISH tekniği kullanılarak IUGR gösteren vakaların plasental dokularında araştırıldı. Çalışmanın ilk bölümünde 23 'ü açıklanamayan IUGR vakasına ait toplam 29 plasenta kullanıldı. Bu plasentalardan alınan amniyon, Koryon 6 plasental bölge örneğinden doku kültürü ile elde edilen klasik sitogenetik sonuçlan değerlendirildi ve 17 vakamn kromozomal açıdan normal ve 12 vakamn bazı sayısal anomaliler gösterdiği bulundu. IUGR gösteren vakalann 8 'inde kromozom sayısı açısından çeşitli mozaiklikler gözlendi. Bir vaka MCC'den dolayı mozaik olarak değerlendirilmedi. Bu grupta plasental mozaiklik oranının %34.8s (8/23) olduğu görüldü. Eğer tetraploidi mozaikliği görülen 2 vaka bu gruptan çıkanlırsa mozaiklik oranı %26 (6/23) olarak değerlendirilebilir. Bu anomalili 12 vakadan 3'ü trizomi-21 olarak görüldü. Bunlann2'si saf trizomi-21, diğeri 46,XX/47,XX+21 karyotipli bir mozaiklikti. İki vaka mozaik trizomi-16, 1 vaka mozaik trizomi-5, 1 vaka mozaik trizomi-20 ve 1 vaka saf trizomi- 15 olarak ortaya çıktı. Bir sex kromozomu monozomisi mozaikliği 46,XX/45,X karyotipiyle kendini gösterdi. Aynca 12 vakamn üçünde poliploidi görüldü. Bunlardan biri saf triploidi (69,XXX), ikisi düşük seviyeli tetraploidi mozaikliği gösterdi. Tetraploidi mozaiklerden birinde 46,XX/92,XXXX karyotipi ve diploid/tetraploid oram %81/%19 iken diğerinde 46,XY/92,XXYY karyotipi ve diploid/tetraploid oram %79/%21 olarak tespit edildi.99 Her bir vakanın amniyon, koryon ve plasental bölgelerinden elde edilen sitogenetik sonuçlarla ortaya çıkan mozaiklik oranları X2 testiyle analiz edildi ve bazı önemli farklar bulundu. Paralel olarak, aynı plasental bölgeler kullanılarak elde edilen interfaz-FISH sonuçları da mozaiklik seviyeleri açısından kıyaslandı ve yine bazı önemli farklar elde edildi. Klasik sitogenetik ve interfaz-FISH sonuçlan X2 testiyle kıyaslandığında, iki tekniğin birbirinden önemli bir farkı olmadığı görüldü. Çok çabuk sonuç alınması gerektiğinde, doku kültürüne gerek kalmadan interfaz-FISH'in klasik sitogenetik analiz yerine sayısal kromozom anomalilerinin araştırılması için kullanılabileceği sonucuna varıldı. Çalışmanın ikinci bölümünde, L1.84 (kromozom 18'e spesifik) ve YAC 831B9 (kromozom 21 'e spesifik) problan, dual-colour interfaz-FISH tekniğiyle 94 CVS'de trizomi- 18 ve trizomi-21 taranması amacıyla kullanıldı. Bir vaka trizomi-18, 3 vaka trizomi-21 olarak bulundu. FISH sonuçları daha sonra klasik sitogenetik sonuçlarla karşılaştırıldı ve tüm vakaların her iki teknikle de aynı sonucu verdiği görüldü. Çalışmanın üçüncü bölümünde, IUGR'lı 34 plasenta en yaygın trizomiler olarak bilinen 7, 16, 18 ve 21'in araştırılması için kullanıldı. İnterfaz-FISH preparatlarmın yapılmasında "touch preparation" protokolü ile her bir plasentadan 6 değişik saha biyopsisi kullanıldı. Dual-colour interfaz-FISH deneyleri, digoxigenin işaretli D7Z1 ve bioti işaretli D16Z2 problan birlikte, digoxigenin işaretli L1.84 ve biotin işaretli YAC 831B9 problan birlikte kullanılarak gerçekleştirildi. Herbir vakanın herbir bölgesinden 100 hücrenin analiziyle her vaka için toplam 600 hücre analiz edildi. Kullanılan 34 vakanın 6'sında sayısal anomali tesbit edildi. Biri saf trizomi-21, 3 mozaik trizomi-18 ve biri mozaik trizomi-21 olarak görüldü. Kromozom 7 ve 6 için herhangi bir anomali bulunmadı. IUGR plasentalan kullanılarak yapılan trizomi 7, 16, 18 ve 21 araştırılması sonucunda plasental mozaiklik oram % 14-7(5/34) olarak bulundu.