Problemli teknoloji kullanımının okul öncesi eğitim alan çocukların gelişimine etkisi: Uykunun aracı rolü

Bu araştırma, problemli teknoloji kullanımının okul öncesi eğitim alan çocukların gelişim alanları üzerindeki etkilerini ve bu etkide uykunun aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Erken çocukluk dönemi, bireyin bilişsel, dilsel, sosyal-duygusal ve motor gelişiminin en hızlı ve en duyarlı olduğu dönemlerden biridir. Bu kritik dönemde teknolojik araçlara aşırı ve kontrolsüz maruz kalma, gelişimsel açıdan risk teşkil edebilmektedir. Literatürde çocuklarda artan ekran süresi ve dijital medya kullanımının gelişimsel çıktılar üzerindeki olumsuz etkileri vurgulanmakta, ancak bu ilişkinin altında yatan olası aracı mekanizmalar sınırlı şekilde ele alınmaktadır. Bu bağlamda, araştırma kapsamında uykunun, problemli teknoloji kullanımı ile çocuk gelişimi arasındaki ilişkide üstlendiği olası aracı rolün açıklığa kavuşturulması hedeflenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışma grubu, okul öncesi dönem çocuğu bulunan ve çevrim içi anket formunu gönüllü olarak dolduran 115 ebeveynden oluşmaktadır. Veriler, "Çocuklar İçin Problemli Teknoloji Kullanımı Ölçeği", "Çocuklar İçin Uyku Alışkanlıkları Ölçeği" ve "Milli Eğitim Bakanlığı Gelişim Kontrol Listesi" aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler Spearman korelasyon analizi ve mediatörlük testleriyle istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, problemli teknoloji kullanımı ile çocukların bilişsel, dil, motor ve sosyal-duygusal gelişim düzeyleri arasında negatif yönlü düşük anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Özellikle dil gelişimi alanında en güçlü negatif korelasyon tespit edilmiştir. Bununla birlikte, problemli teknoloji kullanımı ile uyku alışkanlıkları arasında pozitif yönlü yüksek anlamlı bir ilişki bulunmuş; bu bulgu, yoğun teknoloji kullanımının çocukların uyku düzenlerini bozduğunu ortaya koymuştur. Mediatörlük analizleri sonucunda ise, uyku alışkanlıklarının problemli teknoloji kullanımı ile çocukların gelişim alanları arasındaki ilişkide kısmi aracı bir rol üstlendiği saptanmıştır. Araştırma bulguları, problemli teknoloji kullanımının çocuk gelişimini olumsuz yönde etkilediğini ve bu etkinin bir kısmının uyku bozuklukları yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar hem ebeveynler hem de eğitimciler için teknoloji kullanımına ilişkin farkındalık oluşturulması ve çocuklarda sağlıklı uyku alışkanlıklarının desteklenmesi gerekliliğine işaret etmektedir.