Profesyonel futbolda fauller ve saldırganlık teorileri bakımından değerlendirilmesi

130 ÖZET Bu araştırmanın amacı; profesyonel futbol müsabakalarında yapılan faullerin saldırganlık teorileri bakımından değerlendirilmesini yapmaktır. Bu araştırmada 2000-2001 sezonunda Türkiye 1. Süper Liginde mücadele eden 18 takıma ait, videoya kaydedilmiş 17 müsabaka oluşturmuştur. Müsabakanın analizinde oyun gözlem formu hazırlanarak, faulün gerçekleştiği zaman, mekan, faulün gerçekleştiği anda müsabakanın skoru, faulü gerçekleştiren ve faule maruz kalan oyuncunun oyun içindeki mevkileri, faulün gerçekleştiği andaki aksiyonu, gerçekleştirilen faullerin kategorileri, gerçekleştirilen faullerin iç ya da dış sahada yapılması ve hakemin gerçekleştirilen faullere vermiş olduğu kart türleri göz önüne alınarak değerlendirmeye alınmıştır. Bu tespitlerle birlikte genellikle sporda görülen enstrümantal (araçsal) ve düşmanlık (hostile) içeren saldırgan davranışlar ve daha çok sporcuların saldırgan davranışlarına neden olduğu düşünülen içgüdü, hayal kırıklığı-engellenme ve sosyal öğrenme teorileri bakımından ilişkileri değerlendirildi. Araştırmada kullanılan 17 maça ait video görüntülerinin analizinde "SPSS 11.0" istatistik paket bilgisayar programından yararlanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde frekans ve yüzde dağılımları bulunmuş, iki grup arasında anlamlı bir farkın olup olmadığına t-testi ile, Anova ile test edilen çoklu gruplar arasındaki anlamlılık, Tukey HSD testi ile de anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunun belirlenmesinde, ayrıca gruplar arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığına Ki-kare (x2) testi ile bakılmıştır. Araştırmada yapılan testler için131 p=0.05 anlamlılık düzeyi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, insan psikolojisinde var olan saldırganlığın profesyonel futbol müsabakalarındaki faullere yansıdığı görülmüştür. Futbolcuların saldırgan davranış göstermelerinin nedeninin çoğunlukla hayal kırıklığı- engellenme ve sosyal öğrenme teorileri çerçevesinde taktiksel amaçlı yani enstrümantal olduğu, faullerin bir araç olarak kullanıldığı, oyuncuların antrenörlerinin etkisinde kaldıkları ve Önceden öğrenmiş oldukları davranışları müsabakalarda sergiledikleri görülmüştür. Faulsüz futbol maçı yoktur, fauller, futbolun gerçeklerinden biridir. Çünkü futbol hem bir takım oyunudur hem de rakip oyuncuyla fiziksel mücadele ve temasa müsaade eder. Özellikle profesyonel müsabakalarda, maçın kazanılması sonucu elde edilen maddi ve manevi kazançlar oyuncuların davranışlarını zaman zaman kontrol etmelerini engellemekte, amacına ulaşamayınca enstrümantal (taktik) ve hostile (düşmanca) saldırgan davranışlar sergilemekte yada gerek antrenörün gerekse seyirci ve basının aşın baskısı sonucu birebir mücadelede rakibini sakatlamaya yönelik hareketler yapabilmektedir. Buna bağlı olarak ta öğrenilmiş bir davranış olması, saldırganlığın sosyal öğrenme- saldırganlık teorisiyle örtüşmektedir.