Proje yaklaşımına yer verilen eğitim programının anaokuluna giden altı yaş çocuklarının yaratıcılık düzeylerine etkisinin incelenmesi

Bu araştırma, proje yaklaşımına yer verilen eğitim programının anaokuluna giden altı yaş çocukların yaratıcılık düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma deseni ön-test, son-test kontrol gruplu deneysel desendir. Araştırma örneklemine 2002-2003 öğretim yılı ikinci döneminde (bahar) TC Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ankara İli Yenimahalle İlçesinde bulunan resmi bir bağımsız anaokulu olan Dr. Ufuk Ege Anaokulunun altı yaş sınıflarından bir sınıf (20 çocuk) ve Keçiören İlçesinde aynı özellikte bulunan Sevgi Anaokulu altı yaş sınıflarından bir sınıf (20 çocuk) alınmıştır. Araştırmada Dr.Ufuk Ege Anaokuluna giden 20 çocuk deney grubunu, Sevgi anaokuluna giden 20 çocuk ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırma grubunda toplam 40 çocuk bulunmaktadır. Araştırmada çocukların yaratıcı düşüncelerinin ölçülmesinde Torrance (1984 veriyonu) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlama çalışmaları Aslan (2001) tarafından yapılan Torrance Yaratıcı Düşünme Testi Şekil Bölümü (TYDT) A ve B Formları kullanılmıştır. Her iki gruptaki çocuklara TYDT Şekil Bölümü A formu ön test olarak deney öncesinde, TYDT Şekil Bölümü B Formu ise son test olarak deney sonrasında araştırmacı tarafından bireysel olarak uygulanmıştır. Araştırma deneyini oluşturan proje yaklaşımına yönelik çalışmalar, deney grubundaki çocuklarla araştırmacı tarafından rehberlik yapılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada çalışılan ilk proje, proje yaklaşımında konu seçimi türlerinden 'öğretmen temelli konular' sınıfına giren yöntemle başlamış ve bu çalışma sekiz hafta sürmüştür. İkinci proje ise, proje yaklaşımında konu seçimi türlerinden 'çocuk temelli konular' sınıfına giren yöntemle başlamış ve bu proje iki hafta sürmüştür. Böylece araştırmanın deneyi olan proje çalışmalarına yer verilen eğitim programı on hafta sürmüştür. Araştırmacı uygulamanın iki hafta öncesinden itibaren, her gün sabahtan öğleye kadar sınıfta ikinci bir öğretmen pozisyonunda bulunmuş ve böylece çocukların ilgilerini ve gelişim özelliklerini tanıma ve proje yaklaşımı ilkelerine uygun rehberlik yapma fırsatını edinmiştir. Araştırmada kontrol grubundaki çocuklarla ise ön test uygulamalarından sonra, son test uygulamalarına kadar görüşülmemiş ve eğitim programlarına herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Kontrol grubundaki çocuklar standart okul öncesi eğitim programlarına devam etmişlerdir. Araştırmada deney ve kontrol grubunun ön ve son testlerinden elde edilen verilen grup içi analizlerinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, gruplar arası analizinde ise Mann Whitney -U Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında, deney grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanların Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçlarında, deney grubunda bulunan çocukların deney sonrası son testlerde şekilsel yaratıcılığın toplam puanlarında ve akıcılık, orjinallik, başlıkların soyutluğu, zenginleştirme, erken kapamaya direnç, boyutlarında ve yaratıcı kuvvetler(toplam ikramiye) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olduğu saptanmıştır(p<0.01). Kontrol grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanların Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçlarında, şekilsel yaratıcılığın toplam puanlarında ve orijinallik, başlıkların soyutluğu, erken kapamaya direnç alt boyutlarında ve yaratıcı kuvvetler (toplam ikramiye) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olmadığı saptanmıştır(p>0.05). Kontrol grubunda bulunan çocukların son test akıcılık boyutu puanlarında anlamlı bir artış görülürken, zenginleştirme alt boyutunda düşme görülmüştür (p<0.05). Araştırmanın, deney ve kontrol grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanlara ait Mann Whitney U Testi sonuçlarında, ön test puanlarının iki grup arasında kontrol grubunda bulunan çocukların lehine akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın bulunduğu saptanmıştır (p<0.05). Son test puanları incelendiğinde ise, iki grup arasında şekilsel yaratıcılığın akıcılık, orijinallik, başlıkların soyutluğu, zenginleştirme, erken kapamaya direnç, boyutlarında anlamlı bir farklılığın bulunmadığı (p>0.05) ancak, toplam puanlarda ve yaratıcı kuvvetler (toplam ikramiye) puanlarında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu saptanmıştır (p<0.05). Anahtar Sözcükler: Okul Öncesi Eğitim, Proje Yaklaşımı, Eğitim Programları, Yaratıcılık, Çocuk Gelişimi