3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Kırsal bölge ve şehir merkezinde yaşayan 5-6 yaş grubu çocuğa sahip anne-babaların çocuk yetiştirme tutumlarının incelenmesi
ÖZET Bu çalışma; kırsal bölge ve şehir merkezinde yaşayan 5-6 yaş grubu çocuğa sahip anne-babalann, çocuklarına karşı tutumlarının, yerleşim birimi ve demografik özelliklere göre oluşan farklılıkları incelemek amacıyla yapılmıştır. Örneklem, 2000 Yılı Devlet İstatistik Enstitüsü Karabük ili 5-6 yaş nüfusu bilgileri dikkate alınarak ve rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Kırsalda yaşayan 117 ve kentte yaşayan 264 olmak üzere 5-6 yaş grubu çocuğa sahip 381 anne-baba araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada çocuğa ve ailesine ilişkin bilgileri elde edebilmek için 'Aile Bilgi Formu', anne-baba tutumlannı belirlemek için Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği (Parental Attitude Research Instrument-PARI) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizleri, bilgisayar S.P.S.S. 10.0 (Statistical Package for Social Sciences) programıyla yapılmıştır. Değişkenler arasındaki farklılıkları belirlemek için çift boyutlu ve çift yönlü Varyans analizi kullanılmıştır. İstatistik çalışmalarında 0.05 düzeyinde anlamlılık aranmıştır (Büyüköztürk,2003: 39-62). Anne babaların çocuklarına karşı tutumları, yaşanılan bölgenin kırsal bölge veya kent olmasına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Kırsal bölgedeki anne ve babaların kentsel bölgedeki anne ve babalara göre daha koruyucu ve daha katı/sert disiplin tutumlannı benimsedikleri belirlenmiştir. Demokratik/eşitlik tutumu ise yerleşim birimine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Buna rağmen PARI ölçeği puanlarına göre kentte yaşayan anne babaların kırsaldaki anne babalara göre daha demokratik tutuma sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca, anne-babaların eğitim düzeyi yükseldikçe çocuklarına karşı demokratik tutumlarının arttığı, aşın koruyuculuk ve sert/katı disiplin tutumlannın azaldığı belirlenmiştir. Genel olarak kırsal ve kentte yaşayan annelerin babalara göre daha demokratik tutuma sahip olduklan belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Okulöncesi dönem, anne-baba tutumlan.
Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ile benlik tasarımları arasındaki ilişkinin incelenmesi
ÖZET Bu araştırma okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ve benlik tasarımlan arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2003-2004 Eğitim- Öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerinden Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle ilçelerinde görevli okul öncesi eğitimi öğretmenlerinden oluşmuştur. Öğretmenlerin iş doyumunu ölçmek için Ali Balcı 'mn geliştirdiği "Yöneticilerin İş Doyumu" ölçeği kullanılmıştır. Ölçek, her cümle için Tamamen Katılıyorum(5), Orta Düzeyden Çok Katılıyorum(4), Orta Düzeyde Katılıyorum(3), Orta Düzeyden Az Katılıyorum(2) ve Hiç Katılmıyorum(l) seçeneklerine yer verilen, 51' er maddelik iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmenlerin işlerine ilişkin isteklerini, ikinci bölümde de istelderinin gerçekleşme derecesini belirtmeleri istenmiştir. İş doyumu bu iki kriter arasındaki fark olarak belirtilmiştir. Aradaki fark ne kadar düşükse iş doyumu o kadar yüksek olarak kabul edilmiştir. Öğretmenlerin benlik tasarımını ölçmek için ise Feriha Baymur'un "Benlik Tasarım Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlere sorulan 62 soruluk anket Tam Benim Gibi(5), Biraz Benim Gibi(4), Kararsızım(3), Benim Gibi Değil(2), Hiç Benim Gibi Değil(l) şıklarının yer aldığı beşli derecelendirme ölçeği ile değerlendirilmiştir. Öğretmenlerden, her cümle için kendilerine uygunluk derecelerini belirlemeleri istenmiştir. Benlik tasarımı sonuçlarının değerlendirilebilmesi ve karşılaştırma yapılabilmesi amacıyla çan eğrisi oluşturulmuştur. Bu çan eğrisine göre benlik tasarımı sonuçlan Düşük (248 ve altı), Orta (249-273 ) ve Yüksek (274 ve üstü) olarak derecelendirilmiş ve öğretmenlerin benlik tasarımlan ile iş doyumlan karşılaştınlırken, benlik derecelendirmesinde bu değerler dikkate almmıştır.Anket formunun ilk bölümünde "Kişisel Bilgiler Formu"na yer verilmiştir. Bu formda öğretmenlerin yaşı, öğrenim durumlan, mezun olduklan bölüm, çalıştıklan okul, meslekteki kıdemleri, çalıştıklan okuldaki kıdemleri ve çalışma saatleri sorulmuştur. Belirlenen okullara toplam 270 anket dağıtılmış ve 235 adeti geri dönmüştür. Araştırmada, toplanan verilerin analizinde İki Yönlü Varyans Analizi(ANOVA) kullanılmıştır.11 Araştırma sonuçlarına göre, benlik tasarımı yüksek olan öğretmenlerin iş doyumlarının, tüm kriterlerde, benlik tasarım düzeyi orta ve düşük olan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, iş doyumunun, öğretmenlerin yaşma, çalıştıkları okul türüne, mezun oldukları bölüme, meslekteki kıdemlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çalışma saatlerine, öğrenim durumlarına, çalıştıkları okuldaki kıdemlerine göre anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, İş Doyumu, Benlik Tasarımı.
Proje yaklaşımına yer verilen eğitim programının anaokuluna giden altı yaş çocuklarının yaratıcılık düzeylerine etkisinin incelenmesi
Bu araştırma, proje yaklaşımına yer verilen eğitim programının anaokuluna giden altı yaş çocukların yaratıcılık düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma deseni ön-test, son-test kontrol gruplu deneysel desendir. Araştırma örneklemine 2002-2003 öğretim yılı ikinci döneminde (bahar) TC Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ankara İli Yenimahalle İlçesinde bulunan resmi bir bağımsız anaokulu olan Dr. Ufuk Ege Anaokulunun altı yaş sınıflarından bir sınıf (20 çocuk) ve Keçiören İlçesinde aynı özellikte bulunan Sevgi Anaokulu altı yaş sınıflarından bir sınıf (20 çocuk) alınmıştır. Araştırmada Dr.Ufuk Ege Anaokuluna giden 20 çocuk deney grubunu, Sevgi anaokuluna giden 20 çocuk ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırma grubunda toplam 40 çocuk bulunmaktadır. Araştırmada çocukların yaratıcı düşüncelerinin ölçülmesinde Torrance (1984 veriyonu) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlama çalışmaları Aslan (2001) tarafından yapılan Torrance Yaratıcı Düşünme Testi Şekil Bölümü (TYDT) A ve B Formları kullanılmıştır. Her iki gruptaki çocuklara TYDT Şekil Bölümü A formu ön test olarak deney öncesinde, TYDT Şekil Bölümü B Formu ise son test olarak deney sonrasında araştırmacı tarafından bireysel olarak uygulanmıştır. Araştırma deneyini oluşturan proje yaklaşımına yönelik çalışmalar, deney grubundaki çocuklarla araştırmacı tarafından rehberlik yapılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada çalışılan ilk proje, proje yaklaşımında konu seçimi türlerinden 'öğretmen temelli konular' sınıfına giren yöntemle başlamış ve bu çalışma sekiz hafta sürmüştür. İkinci proje ise, proje yaklaşımında konu seçimi türlerinden 'çocuk temelli konular' sınıfına giren yöntemle başlamış ve bu proje iki hafta sürmüştür. Böylece araştırmanın deneyi olan proje çalışmalarına yer verilen eğitim programı on hafta sürmüştür. Araştırmacı uygulamanın iki hafta öncesinden itibaren, her gün sabahtan öğleye kadar sınıfta ikinci bir öğretmen pozisyonunda bulunmuş ve böylece çocukların ilgilerini ve gelişim özelliklerini tanıma ve proje yaklaşımı ilkelerine uygun rehberlik yapma fırsatını edinmiştir. Araştırmada kontrol grubundaki çocuklarla ise ön test uygulamalarından sonra, son test uygulamalarına kadar görüşülmemiş ve eğitim programlarına herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Kontrol grubundaki çocuklar standart okul öncesi eğitim programlarına devam etmişlerdir. Araştırmada deney ve kontrol grubunun ön ve son testlerinden elde edilen verilen grup içi analizlerinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, gruplar arası analizinde ise Mann Whitney -U Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında, deney grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanların Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçlarında, deney grubunda bulunan çocukların deney sonrası son testlerde şekilsel yaratıcılığın toplam puanlarında ve akıcılık, orjinallik, başlıkların soyutluğu, zenginleştirme, erken kapamaya direnç, boyutlarında ve yaratıcı kuvvetler(toplam ikramiye) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olduğu saptanmıştır(p<0.01). Kontrol grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanların Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi sonuçlarında, şekilsel yaratıcılığın toplam puanlarında ve orijinallik, başlıkların soyutluğu, erken kapamaya direnç alt boyutlarında ve yaratıcı kuvvetler (toplam ikramiye) puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artışın olmadığı saptanmıştır(p>0.05). Kontrol grubunda bulunan çocukların son test akıcılık boyutu puanlarında anlamlı bir artış görülürken, zenginleştirme alt boyutunda düşme görülmüştür (p<0.05). Araştırmanın, deney ve kontrol grubunda bulunan çocukların, TYDT Şekil Bölümü ön ve son testlerden elde edilen puanlara ait Mann Whitney U Testi sonuçlarında, ön test puanlarının iki grup arasında kontrol grubunda bulunan çocukların lehine akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın bulunduğu saptanmıştır (p<0.05). Son test puanları incelendiğinde ise, iki grup arasında şekilsel yaratıcılığın akıcılık, orijinallik, başlıkların soyutluğu, zenginleştirme, erken kapamaya direnç, boyutlarında anlamlı bir farklılığın bulunmadığı (p>0.05) ancak, toplam puanlarda ve yaratıcı kuvvetler (toplam ikramiye) puanlarında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu saptanmıştır (p<0.05). Anahtar Sözcükler: Okul Öncesi Eğitim, Proje Yaklaşımı, Eğitim Programları, Yaratıcılık, Çocuk Gelişimi