Rapamisin'in sıçanlarda maternal agresyon üzerindeki etkileri

Modern tıpta immünosupresif bir ajan olarak kullanılan mTOR (mammalian target of rapamycin) inhibitörü rapamisinin antikanser, yaşlanmayı geciktirici, antienflamatuar ve nöroprotektif etkileri olduğu bildirilmiştir. Bunun yanı sıra mTOR yolunun agresyonun altında yatan önemli bir moleküler mekanizma olabileceği düşünülmektedir. Genellikle yeni doğum yapmış dişiler yavrularını, yuvaya giren yabancılara karşı korumak amacıyla maternal agresyon olarak adlandırılan agresif davranışlar gösterirler. Bu çalışmada mTOR inhibitörü rapamisinin sıçanlarda maternal agresyon üzerine akut etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Model olarak seçilen maternal agresyon modelinde yeni doğum yapmış 63 adet dişi Wistar sıçan kullanıldı. Hayvanlar; çözücü (DMSO), 5 ve 10 mg/kg rapamisin dozları olmak üzere üç gruba ayrıldı. Her bir grup 8 hayvandan oluşan iki alt gruba ayrıldı. Maddelerin sıra etkisini ortadan kaldırmak amacıyla crossover deney düzeneği kullanıldı. Doğumdan sonraki 2. ve 3. günlerde deneye başlamadan 30 dakika önce çözücü grubuna DMSO, madde gruplarına ise 5 veya 10 mg/kg rapamisin intraperitoneal uygulandı. Maddeler uygulandıktan 30 dakika sonra yabancı dişi sıçan kafese konuldu ve saldırganlık testi süresi olan 20 dakika boyunca video kaydı alındı. Her iki test gününde de agresyon göstermeyen 15 hayvan non-agresif kabul edilip ileri hesaplamalardan çıkarıldı. Gruplar; agresyon aktivitenin başlama latensi, agresif atak sayısı, toplam agresyon süresi ve agresyon şiddeti açısından karşılaştırıldı. İlk agresyon başlama latensi bakımından gruplar karşılaştırıldığında 5 ve 10 mg/kg rapamisin dozlarının latensi anlamlı düzeyde uzattığı saptandı (sırasıyla p=0.028 ve p=0.024). Atak sayısı açısından yapılan değerlendirmeler sonucunda, 5 mg/kg rapamisinin atak sayısını anlamlı düzeyde azalttığı bulundu (P=0.014). Agresyonda geçen toplam süre değerlendirildiğinde, 5 mg/kg rapamisin agresyonda geçen toplam süreyi anlamlı derecede kısalttığı bulundu (P=0.033). Atak şiddeti açısından bakıldığında, 5 mg/kg rapamisin verilen hayvanlarda salin grubuna göre atak şiddeti anlamlı derecede daha düşük bulundu (P=0.0125), fakat diğer madde uygulamalarına göre herhangi bir farklılık belirlenmedi (p>0.05). Bu sonuçlara göre akut rapamisin uygulamasının, özellikle 5 mg/kg dozda, sıçanlarda maternal agresyonun başlama latensini uzatması, atak sayısı, atak şiddeti ve agresyonda geçen toplam süreyi kısaltması bu maddenin insanlarda görülen ve doğum sonrası dönemde ortaya çıkan psikiyatrik bozuklukların en şiddetlilerinden olan postpartum psikozun tedavisinde kullanılabilecek bir potansiyele sahiptir. Ancak bu yönde daha ayrıntılı çalışmaların yapılması gerekmektedir