Ratlarda oluşturulan iskemik buton modelinde lavanta ve altın otu yağının intraabdominal adezyonlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi

Bu çalışmada, Lavandula angustifolia (LA) ve Helichrysum arenarium (HA) yağlarının deneysel rat adezyon modelindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek amaçlandı. Çalışmada, 60 günlük, erişkin, dişi Wistar albino türü toplam 36 rat (ortalama ağırlık: 350±37 g) kullanıldı. İntraabdominal adezyon modeli, iskemik buton tekniği kullanılarak oluşturuldu ve ardından hayvanlara intraabdominal yolla steril serum fizyolojik (Kontrol grubu), LA yağı (75 mg/kg) ve HA yağı (1500 mg/kg) uygulandı. Operasyon sonrası 14. günde tüm hayvanlar ötenazi edilerek değerlendirmeye alındı. Makroskobik adezyon değerlendirmesi, histopatolojik değerlendirme, Picro-Sirius Red boyaması ve TGF-α, VEGF-α, TNF-α ve Caspase-3 düzeylerinin ölçümü gerçekleştirildi. Makroskobik adezyon skorları gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi (p = 0.363). Ancak histopatolojik değerlendirmede HA grubunda fibrozis ve inflamasyon skorlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu saptandı (p < 0.001). Picro-Sirius Red boyası ile yapılan kolajen değerlendirmesinde de HA grubunda belirgin fibrotik gelişim gözlendi. İmmünohistokimyasal analizlerde, TGF-α ve VEGF-α seviyeleri Kontrol ve LA gruplarında daha yüksek bulunurken; proinflamatuvar sitokin TNF-α ve apoptoz belirteci Caspase-3 seviyelerinin HA grubunda anlamlı şekilde arttığı tespit edildi (p < 0.05). Sonuç olarak, hem LA hem de HA yağları intraabdominal adezyon gelişimini etkiledi; ancak HA uygulaması, belirgin şekilde daha yoğun inflamatuvar yanıt ve fibrotik doku gelişimi ile ilişkilendirildi. Bu bulgular, Helichrysum arenarium yağının yangı oluşturan etkiler gösterdiğini ve adezyon gelişimini artırabileceğini ortaya koyarken, Lavandula angustifolia yağının ise görece daha az inflamasyon ve fibrozise neden olarak potansiyel koruyucu etkilere sahip olabileceğini düşündürmektedir. Bu veriler, bitkisel kaynaklı ajanların operasyon sonrası adezyonların önlenmesindeki rolünü anlamak adına önemli bir temel oluşturmakta olup, daha kapsamlı moleküler analizlerle desteklenmesi gereken öncül nitelikte bulgular sunmaktadır.