Rotary (döner) sondajlarda matkap çalışma ve kaya parametrelerinin ilerleme hızı üzerine etkileri

YÜKSEK LİSANS TEZİ ROTARY (DÖNER) SONDAJLARDA MATKAP ÇALIŞMA VE KAYA PARAMETRELERİNİN İLERLEME HIZI ÜZERİNE ETKİLERİ Tayfun Yusuf YÜNSEL ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Doç. Dr. Adem ERSOY Yıl : 2001 Sayfa: 92 Jüri : Prof. Dr. Mesut ANIL : Doç. Dr. Adem ERSOY : Doç. Dr. Hasan ÇETİN Bu çalışmada, tuz üretim ve petrol arama sondajı incelenmiştir. Her iki sondaj için sondaj donanımları, matkaplar, matkap çalışma parametreleri, çamur özellikleri, delinen kaya karakteristikleri, casing ve çimentolama işlemi değerlendirilmiştir. Tuz üretim sondajları, Tarsus-Karakuyu-Arapali bölgesinde olup Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü tarafından Mersin Soda Sanayii için yapılmaktadır. Sondaj donanımının teknik özellikleri ve sondajda kullanılan konili matkaplar açıklanmıştır. Genellikle, Pliosen ve Messinien yaşlı kaliç, kil, kum, silt, anhidrit ve tuz arakatkılı kil formasyonları kesilmiştir. Sondaj boyunca çamur yoğunluğu ve viskozitesi devamlı olarak ölçülmüştür. Matkap devrini ve yükünü sabit olarak veya belirli limit aralıklarında tutulmuştur. Çünkü, delinen formasyonların jeolojik ve mekanik özellikleri sondaj boyunca kritik olarak değişmemiştir. Tuz rezervi tam olarak belirlenmemiştir. Ancak, tuz kalınlık haritaları çok büyük tuz potansiyelinin varlığını göstermektedir. Petrol sondajı ise Adana-Ceyhan-Soysallı mevkiinde Türk Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu sondajda, ilerleme hızı, matkap yükü, tork gibi matkap parametreleri ölçülmüştür. Matkap çalışma parametrelerinin ilerleme hızı üzerindeki etkisi ve bunların birbirleri arasındaki ilişki kurulmuştur. Sondajda kil ağırlıklı formasyonlar geçilmiştir. Sondaj sıvısı özellikleri sürekli olarak kontrol altında tutulmuştur. Yapılan sondaj derinliği yaklaşık 2000 m' dir. Sondaj boyunca sapma ölçülmüş ve önemli bir sapmanın olmadığı belirlenmiştir. Her hangi bir petrol emaresine rastlanmamıştır. Anahtar Kelimeler: Petrol sondajı, Tuz üretim sondajı, İlerleme hızı, Formasyon özellikleri. Matkap Parametreleri.