Rotator kaf sendromu tedavisinde tek PRP enjeksiyonunun etkinliğinin plaseboyla ve çoklu PRP enjeksiyonuyla karşılaştırılması: Çift kör randomize kontrollü çalışma

Amaç: Çalışmamızda rotator kaf tendinopatisi ve/veya supraspinatusta parsiyel yırtığı olan omuz ağrılı hastaların tedavisinde subakromial tek PRP enjeksiyonunun plaseboya ve çoklu PRP enjeksiyonuna karşı ağrı, yaşam kalitesi, omuz fonksiyonu ve kas gücü üzerindeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya rotator kaf sendromu tanısı konulan ve 29-65 yaş aralığında olan toplam 80 hasta dahil edildi. Hastalar sham PRP+egzersiz grubu, tek PRP+egzersiz grubu ve çoklu PRP+egzersiz grubu olmak üzere randomize olarak üç gruba ayrıldı. Tek PRP grubuna bir defa ultrason rehberliğiyle subakromiyal aralığa dört ml PRP enjeksiyonu, çoklu PRP grubuna 3 hafta arayla toplam iki kez ultrason rehberliğiyle subakromiyal boşluğa dört ml PRP enjeksiyonu yapıldı. Sham PRP grubu için aynı miktarda kan alındı ve aynı bekleme süresi verildi, ancak hastaya aynı yöntemle dört ml %0,9 salin ultrason rehberliğiyle subakromiyal aralığa enjekte edildi. Körlüğü sağlamak için tüm enjektörler şeffaf olmayan bant ile kapatıldı. Tüm gruplara standart omuz rom, germe ve güçlendirme egzersizlerini içeren fizik tedavi programı deneyimli bir fizyoterapist tarafından anlatıldı ve her gün en az 20 dk yapılması istendi. Egzersizleri yapıp yapmadığı haftalık olarak telefonla aranarak takip edildi. Hastaların demografik verileri kaydedildi. Değerlendirme parametreleri; semptom süreleri, pasif ve aktif omuz eklem hareket açıklıkları (EHA), Visuel Analog Skala (VAS), Constant Murley Skoru (C-MS), Omuz Ağrı ve Dizabilite İndeksi (OADİ), SF-36 Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi ve izokinetik dinamometre ile omuzun iç ve dış rotasyon 120, 180 ve 210 derece hızlarda pik tork kas gücü ölçümünden oluşmaktaydı. Değerlendirmeler, tedavi öncesi (T0), tedaviden dört hafta sonra (T1) ve tedaviden 12 hafta sonra (T2) yapıldı. İstatistiksel analizde SPSS 25.0 programı kullanıldı ve p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi. Bulgular Çalışmaya katılan olguların 44'ü (%55) kadın; 36'sı (%45) erkek olup yaş ortalaması 49,26±9,37 yıldı. Her üç tedavi grubunda da aktif EHA, VAS, C-MS ve OADİ skorlarında tedavi öncesine (T0) kıyasla tedavi sonrası 4. hafta (T1) ve 12. hafta (T2) kontrollerinde anlamlı istatistiksel fark saptandı (p<0,05), ancak tek PRP ve çoklu PRP grubundaki iyileşmenin tedavi sonrası 4. hafta (T1) ve 12. hafta (T2) kontrollerinde sham PRP grubuna göre daha anlamlı olduğu gözlendi (p<0,05). Sham PRP grubunda SF-36 fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlılığı, emosyonel rol kısıtlılığı, sosyal fonksiyon ve ağrı alt parametrelerinde, tedavi öncesine (T0) kıyasla tedavi sonrası 12. hafta (T2) kontrolünde anlamlı istatistiksel fark saptandı (p<0,05). Tek PRP ve çoklu PRP grubunda ise SF-36 tüm alt parametrelerinde tedavi öncesine (T0) kıyasla tedavi sonrası 4. hafta (T1) ve 12. hafta (T2) kontrollerinde anlamlı iyileşme görüldü (p<0,05). Gruplar arası değerlendirmede sham PRP grubuna kıyasla tek PRP ve çoklu PRP grubunda SF-36 tüm alt parametrelerindeki iyileşmenin daha anlamlı olduğu gözlendi (p<0,05), ancak tek PRP ve çoklu PRP grupları arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmadı (p>0,05). İzokinetik dinamometre ile kas gücü değerlendirmesinde sham PRP grubunda dış rotasyon 120°/sn, 180°/sn ve 210°/sn pik tork ölçümlerinde, tek PRP grubunda iç rotasyon 120°/sn, 210°/sn, dış rotasyon 120°/sn, 180°/sn ve 210°/sn pik tork ölçümlerinde, çoklu PRP grubunda ise tüm izokinetik alt parametrelerinin (iç rotasyon 120°/sn, 180°/sn ve 210°/sn, dış rotasyon 120°/sn, 180°/sn ve 210°/sn) pik tork ölçümlerinde anlamlı istatistiksel fark saptandı (p<0,05). Kas gücünün izokinetik dinamometre ile gruplar arası karşılaştırmasında sham PRP grubuna kıyasla çoklu PRP grubunda tedavi sonrası 12. hafta (T2) kontrolünün iç rotasyon 180°/sn ve 210°/sn pik tork ölçümlerinde daha anlamlı iyileşme gözlendi (p<0,05). Dış rotasyon 120°/sn pik tork ölçümlerinin 12. hafta (T2) kontrolünde sham PRP grubuna kıyasla tek PRP ve çoklu PRP gruplarında daha anlamlı iyileşme olduğu görüldü (p<0,05). Sonuç: Rotator kaf sendromunda ultrason rehberliğinde subakromiyal aralığa uygulanan tek PRP enjeksiyonu ve üç hafta arayla iki defa uygulanan çoklu PRP enjeksiyonu plaseboya kıyasla kısa ve orta vadede ağrıyı, eklem hareket açıklığını, fonksiyonelliği ve yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirmektedir. Tek ve çoklu PRP enjeksiyonu izokinetik dinamometre ile değerlendirilen kas gücünü arttırmada plaseboya kıyasla orta vadede daha etkilidir. Anahtar kelimler: Rotator kaf sendromu, PRP enjeksiyonu, Supraspinatus kası, Subakromiyal bursa