Safir mağarasının tuzlarının bileşimi ve insan sağlığı açısından önemi

Bu çalışma Çankırı ilinin Germece mevkiinden elde edilen kaya tuzu numunelerinin karakteristik özelliklerinin belirlenmesi ve insan vücudu için bir mineral kaynağı olmadığını ortaya koymak üzere yapılmıştır. Bu bağlamda ICP-MS analizleri ile kaya tuzu numunelerinin eser element ve ağır metal içerikleri belirlenmiştir. Analiz sonuçlarında Ni, Li, Co, Sb, Al, Fe, Sn gibi elementlerin ve As, Hg, Pb, Cd gibi toksik ağır metallerin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra kaya tuzu elementlerinde Mg, Ca, Zn, Mn, Cu, Ti, V, Ba elementleri ise tespit edilmiştir. Eser elementlerden olan çinko (Zn) mineralinin tuz numunelerindeki miktarı, 152,7±299,4 µg kg-1 derişim aralığında belirlenmekte iken magnezyum (Mg) mineralinin tuz numunelerindeki miktarları 38,4±78,1 mg kg-1 derişim aralığında elde edilmiştir. Manganez (Mn) mineralinin tuz numunelerindeki miktarları 8,8±32,5 µg kg-1 derişim aralığında belirlenmiştir. Kalsiyum (Ca) minerali, kaya tuzu numunelerinin tamamında yüksek miktarlarda belirlenmiştir. Numunelerin kalsiyum miktarları, 706,4±812,5 mg kg-1 konsantrasyon aralığında çıkmıştır. Bakır (Cu) elementinin tuz numunelerindeki miktarı 4,2±5,1 µg kg-1 aralığında elde edilmiştir. Titanyum (Ti) elementi kaya tuzu numunelerinden yalnızca safir fabrikasında rafinasyon prosesine maruz kalan S7 numunesinde 1,5±1,6 µg kg-1 derişim aralığında tespit edilirken yine vanadyum (V) sadece S7 numunesinde 1,5±1,6 µg kg-1 derişim aralığında tespit edilmiştir. Kaya tuzu numunelerinin tamamında toksik olmasına rağmen konsantrasyonda yüksek sonuçlar veren Baryum (Ba) elementi olmaktadır. Baryum elementinin derişim aralığı 700,6±713,6 µg kg-1 olarak belirlenmiştir. Tespit edilen elementlerin dışında kalan elementlerin mineral miktarları anlamlı sonuçlar vermemiştir. Tespit edilen FT-IR spektrum aralıkları; 500 cm-1, 1500 cm-1, 2000 cm-1. 500 cm-1 olarak belirlenmiştir. Ayrıca elde edilen dalga sayılarının yoğunlaştığı bölgelerin karşılık geldiği aromatik gruplar incelediğinde tuz numunelerinin mikroplastik içermediği ve safsızlık derecelerinin düşük olduğu anlaşılmaktadır. Kaya tuzu numunelerinin safsızlıkların dağılımını incelemek üzere mikro fotoğrafları çekilmiştir. Elde edilen sonuçlar göre; kaya tuzlarının mineral bakımından yetersiz olduğunu fakat ağır metalleri içermemesinden dolayı güvenle tüketilebilecek bir gıda maddesi olduğunu göstermektedir.