Sağlık harcamalarının bileşenleri: Dünya sağlık örgütü kurucu ülkeleri örneği

Ekonomik büyümenin önemli bir alt sektörü haline gelen sağlık ekonomisi, ulusal ve uluslararası karşılaştırmalarda kullanılmaktadır. Çünkü sağlık ekonomisi değişkenleri, ülkenin ekonomik büyümesi hakkında bilgi vermekte ve ekonomik büyümeyi etkilemektedir. Bu çalışmada sağlık kavramının kavramsal çerçevesi, temel sağlık göstergeleri, sağlık ekonomisi, harcaması, hizmetleri detaylarıyla aktarılmıştır. Analizde kullanılan Dünya Sağlık Örgütü Kurucu Ülkeleri'nin sağlık sektörlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Orta gelir tuzağı açısından sağlık, ekonomik ve demografik değişkenlerin ekonomik büyümeye olan etkisi ortaya konulmuş ve son bölüme konu olan değişkenler bu etki altında belirlenmiştir. Panel veri analizi yapılan son bölümde Dünya Sağlık Örgütü kurucu ülkeleri alt orta, üst orta ve yüksek gelirli ülkeler olarak ayrılmıştır. Orta gelir tuzağına etkenliği açısından belirlenen değişkenlerin ülkelerin gelir seviyeleri ile ilgisi araştırıldığı için bu ayrım yapılmıştır. Ülkelerin orta gelir tuzağına takılı kalmaması ve bir üst seviyeye geçebilmeleri için bu etkenlerin etkinliğini ölçmek, ülkelerin büyüme sürecinde sağlık, ekonomik ve demografik değişkenler etkilerini belirlemek bir diğer amaçtır. Her ülke grubu için model belirlenmiş, değişen varyans, otokorelasyon ve yatay kesit bağımlılığından oluşan temel varsayımlar test edilmiştir. Bu varsayımlar ile ulaşılan sonuç sonrasında model yeni bir tahminciyle tekrar kurulmuş ve yeniden yorumlanmıştır. Birim kök testi ile serilerin hangi seviyelerde durağan oldukları kontrol edildikten sonra değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini bakmak için Toda-Yamamoto nedensellik analizi yapılmıştır. Sağlık ekonomisinde kullanılan değişkenlerin birbiriyle, diğer sektörlerle ve orta gelir tuzağı ile olan ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada uygulanan Toda-Yamamoto nedensellik analizi sonucunda alt orta ve üst orta gelirli ülkelerin ekonomik büyümeyi sürekli hale getirmede analize konu olan değişkenlerin etkin olduğu görülmüştür. Ancak yüksek gelirli ülkelerin büyüyen ekonomisini stabil tutmasında bu etkenlerin etkisi görülmemiş, etkenler dışında kalan makroekonomik değişkenlere yönelmesi gerektiği belirlenmiştir.